By Salai Za Ceu Lian
The military regime likes to trumpet its hollow rhetoric about democratizing the Union of Burma through its cautiously premeditated seven-step road-map to a disciplined democracy. However, the regime’s ongoing full-scale military onslaught against ethnic armed opposition groups such as the Kachin Independence Organization (KIO) and Shan State Army (SSA) indicates that the new Burmese military government has no intention of ending the long-standing political stalemate. The Union Solidarity and Development Party (USDP), is in fact led by a general-turned-President Thein Sein, who has no intention of pursuing any peaceful political dialogue.
As the saying goes ‘violence begets violence,’ the regime should realize that its harsh policy of military offensives towards ethnic armed groups has been - and will be - met with full-blown defensive armed resistance. Naypidaw’s relentless military offensives against ethnic armed groups remain driven purely by the junta’s blatant denial of ethno-cultural diversity and ethno-political rights of equality, self-determination, and freedom.
What is crystal clear is that the regime’s propensity for violence will neither serve to bring about national reconciliation nor will it lead Burma to become a democracy; it will only deepen the enduring political grievances of systemic alienation and suppression felt by ethnic national minorities, who take up arms for decades to rightfully defend and claim their national birthright of ethnic equality and self-determination within their own territory.
More than ever before, the changing political trends and drama unfolding inside Burma have demanded that leaders of ethnic-based armed opposition groups stand together in their resistance armed struggle against successive military regimes. The political stakes are too high for non-cooperation. Knowing what they can do together and the potential power of their collective force, they need to fight their common enemy under the banners of ‘we suffer together; we will fight together; we die together; we celebrate together’.
Indeed, the notion that we need each other and will stand together is not uncommon, however. For instance, realizing the necessity to stand together in their armed struggle against the military dictatorships, the collective leadership of ethnic nationalities long embraced the principle of ‘together we stand, but separated we lose our principal battle’, resulting in the creation of the National Democratic Front (NDF) in 1976. In negotiating with the military regime, one of the overarching principles of the NDF is that members of the NDF are not to enter ceasefire agreement with the military regime individually and separately, but only as one political body under the umbrella of NDF.
However, due to the corrosion of the internal cohesion among its members and lack of commitment in adhering to their common strategy, the military regime had succeeded in effectively undermining the front by persuading some members of the front to enter into the ceasefire agreements individually. In my conversation with one of the high-ranking ethnic Mon leaders on the subject back in 2007, he confessed to me saying, “when one of our core members in the front reneges on its commitment to our core principle as one common body by choosing to sign a ceasefire with the military government, we have no option but to sign a ceasefire deal with the military government. This happened even though what we got was not even half of the terms and conditions of our original demands as a ground for negotiation.” Once one main member party signs a peace deal with the military regime, it enables the military regime to break the internal cohesion and unity, thus subsequently weakening the collective movement.
Over the years, understanding full well that the collective forces of the armed group pose a serious threat to its grip on power, successive military regimes have been employing the strategy of ‘divide and conquer’ in dismantling the collective forces of opposition armed groups.
While many of Burma’s watchers wonder about the future of armed struggle in Burma, the recent re-unification of ethnic-based armed organizations under the umbrella of the United Nationalities Federal Council (UNFC) reinvigorates the hope of many in the ongoing democratic movement. The creation of the UNFC once again signifies the realization that ‘we are more powerful and stronger when we fight our common enemy collectively, rather than fighting separately without cooperation.’ Remembering that countless innocent lives have been sacrificed with the goals of reclaiming their inalienable rights to self-determination, equality, and universal human rights within their own territory, the current and future leadership of ethnic national minorities should attempt to minimize making a collateral strategic blunder in negotiating with the cunning military government.
There are two explicit lessons that the leadership of ethnic armed groups - especially of the UNFC - can learn from the NDF’s experience. One, in any negotiation with the military regime, leaders of ethnic armed groups must not allow their economic and social incentives outweigh their political rights. Second, by firmly upholding the principle of collective bargaining, they should not enter into a ceasefire agreement with the military regime individually and separately, which would again result in lack of trust and erosion of unity among them, eventually paving the way for the military regime to dismantle them one after another. The key forward is to stick to their basic premise and die for it unless their common political demands are met: for instance, no nation-wide negotiation means no ceasefire of any sort on any terms and conditions. On this front, in their ongoing ceasefire talks with the Burmese government delegation, leaders of the Kachin Independence Organization (KIO) did a commendable job in demanding that there should be a nation-wide ceasefire if the KIO is to enter a long-term peace agreement with the military government.
Despite the ongoing talks between the KIO and Burmese delegation, the military regime has refused to dispatch high-ranking officials to find a negotiated settlement with the KIO. The regime’s unwillingness to send a high-ranking official for negotiation demonstrates that the new Napyidaw government is clearly reluctant and not at all interested in finding a negotiated settlement to the ongoing political conflict. Moving forward, we need to understand that the military regime will refuse to have a dialogue with leaders of the UNFC as a common body. By aiming to undermine the collective spirit and cohesion of such common body, the regime will make every attempt to make a peace deal with each member individually. But, this is the responsibility for leaders of the ethnic armed groups to insist that no peace negotiation will be pursued unless the military regime is prepared to have a nation-wide ceasefire agreement.
For far too long, we have allowed the military regime to dictate the terms and conditions of ceasefire agreements in a way that serves its own interest of retaining power. Realizing that we have the ball in our court at these ongoing talks, the time has come for the KIO or the SSA or KNU, or any of these smaller players, to set the ground conditions for negotiation and ceasefire agreements. To review, such terms and conditions must include the demands that: (a) no ceasefire agreement be entered into individually unless the military regime is committed to a nation-wide ceasefire deal; (b) no political dialogue for negotiation would take place unless the military regime has appointed the ministerial level official as its principal negotiator; (c) all the terms and conditions entered into negotiation must be mutually agreeable and will be signed by both parties in the presence of the international team of observers, either ASEAN or China or India or other outside appropriate parties, witnessing the agreement signed. If the regime refuses to agree to any of the above-mentioned, leaderships of armed group should choose to continue their armed battles.
Seizing the ongoing moment is a chance to showcase their tenacity and commitment in undertaking their armed struggle. In order to defend their territorial integrity and claim their right of self-determination, leaders of the ethnic armed groups should steadfastly choose to adhere to the core political objectives of their decades-long armed struggle over the incentives of the social and economic opportunities offered by the military regime. The phrase “united we stand, divided we fall” has never been more relevant.
The author is the Commentary Editor at Chinland Guardian. He holds a Master degree in Political Science from the University of Toronto, Canada.
Credit : /chinlandguardian.com
by :ခင္မမမ်ိဳး
Political Liberalization အေတြးအေခၚ
Political Liberalization ဆိုသည္မွာ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ civil liberties မ်ား ဖန္တီးေပးျခင္းႏွင့္ ဖိႏွိပ္မွဳမ်ား ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း (ease of repression) လုပ္ျခင္းမ်ားကို ဆိုလိုပါသည္။ အဆိုပါ အေတြးအေခၚအား အာဏာရွင္တို႕ဘက္က က်င့္သံုးလာခ်ိန္တြင္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲ (authoritarian elections) မ်ား ေပၚထြက္လာေလ့ရွိပါသည္။
ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္၏ ေနာက္ဆံုးပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ democratic consolidation ကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးႏိုင္သည့္ အေတြးအေခၚ တရပ္ျဖစ္ေသာ္လည္း political liberalization ႏွင့္ initial transition မွာ ကြဲျပားျခားနားပါသည္။ Initial transition ကို ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္ (Democratization)၏ ကနဦးအစိတ္အပိုင္း အျဖစ္သတ္မွတ္ထားေသာ္လည္း political liberalization က်င့္သံုးအေကာင္အထည္ေဖာ္မွဳ ျဖစ္ရပ္တိုင္းအား ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ၏ ကနဦးအစိတ္အပိုင္း အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားျခင္း မရွိပါ။
ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္မ်ားက အဆိုပါ ကြဲျပားျခားနားမွဳကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မီးေမာင္းထိုးျပေလ့ရွိၾကပါသည္။ Holger ႏွင့္ Schlumberger တို႕က political liberalization ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္တို႕မွာ ေနာက္ဆံုးရလဒ္အေျဖ (end result) ေပၚ မူတူ၍ ကြဲျပားေၾကာင္း ေရးသားခဲ့ၾကပါသည္။ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္မွာ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ အျမစ္တြယ္ ခိုင္မာရွင္သန္မွဳရွိရန္ ဦးတည္သည့္ ရွင္းလင္းေသာ ေနာက္ဆံုးရလဒ္ ရွိေသာ္လည္း၊ political liberalization မွာကား ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ ခိုင္မာရွင္သန္မွဳ (Democratic consolidation) သို႕ ဦးတည္ျခင္းမရွိပဲ လမ္းတ၀က္တြင္ပင္ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ liberalization ကို ရပ္ဆိုင္းကာ အာဏာျပန္သိမ္းျပီး၊ authoritarian စနစ္ကို အသက္ျပန္သြင္းျခင္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ တပိုင္းတစ ရပ္ဆိုင္းထားျခင္းမ်ားလဲ ျဖစ္ႏိုင္သည့္အတြက္ တိက်ေသာ end result ကို သတ္မွတ္၍ မရႏိုင္ေၾကာင္း သုေတသနျပဳခ်က္မ်ားအရ ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါသည္။
ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Pool ကလဲ Political Liberalization ဆိုသည္မွာ ဒီမိုကေရစီ၏ အေျခခံ သေဘာတရားမ်ားကို မိတ္ဆက္ျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ျပီး၊ ဒီမိုကေရစီပန္းတိုင္ကို ဦးတည္ေဖာ္ေဆာင္သည္ဟု မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ မေျပာႏိုင္ေၾကာင္း ရွင္းလင္းေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Monshipouri က Political Liberalization ျဖစ္ရပ္တိုင္းတြင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္မွဳ ျဖစ္မလာႏိုင္ေသာ္လည္း political liberalization ျပဳလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ အာဏာရွင္တို႕၏ သက္တမ္းကို ဆြဲဆန္႕ေပးႏိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ အာဏာရွင္တို႕ ရင္ဆိုင္ရတတ္သည့္ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး အက်ပ္အတည္းမ်ားကို ေရတို ေျဖရွင္းျခင္း အေတြးအေခၚတခုအျဖစ္ အသံုးခ်ႏိုင္ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါသည္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ျဖစ္ေပၚေနတတ္သည့္ ႏိုင္ငံေရးမတည္ျငိမ္မွဳမ်ား၊ စစ္ပြဲမ်ား၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး ျပႆနာမ်ားကို political liberalization အေတြးအေခၚျဖင့္ ေျဖရွင္းပါက ညင္သာေသာ ေျပာင္းလဲတိုးတက္မွဳမ်ား ရွိႏိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ အဆိုပါႏိုင္ငံမ်ားရွိ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ဒီမိုကေရစီ စနစ္အတြက္ ၾကိဳတင္မိတ္ဆက္ျပင္ဆင္ေပးရာ ေရာက္ေၾကာင္း Monshipouri က ဆိုထားခဲ့ပါသည္။
Political Liberalization ႏွင့္ ကနဦးဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳတို႕သည္ ဤသို႕ ကြဲျပားျခားနားေနေသာ္ျငား political liberalization သည္ civil liberties အခ်ိဳ႕ကို အကာအကြယ္ ေပးႏိုင္လာသျဖင့္ expansion of public space ျဖစ္ေၾကာင္းကိုကား ပညာရွင္အမ်ားစုက တညီတညြတ္တည္း လက္ခံထားခဲ့ၾကပါသည္။ ျခံဳငံုၾကည့္ပါက political liberalization ဆိုသည္မွာ အာဏာရွင္တို႕မွ ပိတ္ဆို႕ထားသည့္ တံခါးအား အနည္းငယ္ ဟေပးျခင္းျဖင့္ လူတဦးခ်င္း၏ အေတြးအျမင္ေဖာ္ျပခ်က္၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း လွဳပ္ရွားမွဳႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳတို႕ကို အကန္႕အသတ္ျဖင့္ ခြင့္ေပးျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ သို႕ရာတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ဖြင့္ေပးေသာ အေပါက္မွ အာဏာရွင္တို႕ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားေသာ အိမ္အတြင္းသို႕ ၀င္ေရာက္ေနထိုင္ရမည္ျဖစ္ရာ ဧည့္သည္တို႕၏ ထံုးစံအတိုင္း အိမ္ရွင္မ်ား ခ်မွတ္ထားေသာ စည္းကမ္းကိုေတာ့ လိုက္နာရန္ လိုအပ္ေပသည္။ ဧည့္သည္မ်ားမွ စည္းကမ္းကို မလိုက္နာလွ်င္ကား အိမ္ေပၚမွ ႏွင္ခ်၍ ဖြင့္ထားေသာ တံခါးကို အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ အခ်ိန္မေရြး ျပန္လည္ ပိတ္ပိုင္ခြင့္လည္း ရွိေလသည္။ ယင္းမွာ political liberalization အေတြးအေခၚ၏ အေျခခံ သေဘာတရား ျဖစ္ေလသည္။
political liberalization သည္ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ အေရာက္လွမ္းေရးကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္သည္လား (၀ါ) political liberalization အေတြးအေခၚကို ကိုင္စြဲျခင္းျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ ရႏိုင္သလား ဆိုသည္ႏွင့္ ပတ္သက္၍မူ အယူအဆႏွစ္မ်ိဳး ေပၚထြက္လာပါသည္။ တမ်ိဳးက political actors မ်ားေပၚတြင္ မူတည္သည့္ အေတြးအျမင္ ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ အယူအဆအရ ဒီမိုကေရစီအေရးတြင္ အာဏာရွင္မ်ားဘက္၌ hardliners ႏွင့္ softliners ဆိုေသာ ႏိုင္ငံေရးဇာတ္ေကာင္ႏွစ္မ်ိဳး ေပၚထြက္လာျပီး၊ အတိုက္အခံမ်ားဘက္၌ opportunists, moderates ႏွင့္ radicals ဆိုေသာ ႏိုင္ငံေရးဇာတ္ေကာင္ သံုးမ်ိဳး ေပၚထြက္လာႏိုင္ပါသည္။
Hardliners ဆိုသူမ်ားမွာ အာဏာရွင္စနစ္ကိုပင္ ေရရွည္တည္တံ့ခိုင္ျမဲလိုသူမ်ားျဖစ္ျပီး၊ softliners ဆိုသူမ်ားမွာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အတိုက္အခံမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ေစ့စပ္ညွိႏွိဳင္းေရးကို လိုလားသူမ်ားျဖစ္သည္။ opportunists ဆိုသူမ်ားကား ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္ေရးကို စိတ္၀င္စားသူမ်ား မဟုတ္ပဲ ဒီမိုကေရစီ အေရးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ကိုယ္က်ိဳးရွာလိုသူမ်ားျဖစ္သည္။ moderates ဆိုသူမ်ားကား ဒီမိုကေရစီစနစ္ ခိုင္မာရွင္သန္ေရးကို လိုလားသူမ်ားျဖစ္ျပီး၊ မည္သို႕ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳမ်ားကိုျဖစ္ေစ လက္ခံႏိုင္သူမ်ား ျဖစ္သည္။ radicals ဆိုသူမ်ားကား အာဏာရွင္တို႕ႏွင့္ compromise မလုပ္ရေသာ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳကို ေဖာ္ေဆာင္လိုသူမ်ား ျဖစ္သည္။ လက္တင္အေမရိက ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ သင္ခန္းစာမ်ားအရ political liberalization ကို အာဏာရွင္ဘက္မွ softliners မ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံဘက္မွ moderates မ်ားက ထိန္းေက်ာင္းေပးႏိုင္လွ်င္ ဒီမိုကေရစီ ခိုင္မာရွင္သန္ေရး လမ္းေၾကာင္းေပၚသို႕ ေရာက္သြားႏိုင္ေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ၾကေလသည္။
အျခားအယူအဆတခုမွာကား အာဏာရွင္တို႕တြင္ အာဏာရွင္စနစ္ကို ထိန္းသိမ္းထားလိုေသာအုပ္စုႏွင့္ အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆက္လက္က်င့္သံုး၍ မျဖစ္ႏိုင္ဟု ယူဆေသာ အုပ္စုႏွစ္စု ကြဲျပားသြားသျဖင့္ အာဏာရွင္တို႕အၾကား အကြဲအျပဲ (intra-regime factionalism) ႏွင့္ စစ္တပ္မွ ေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ႕ခြဲထြက္ျပီး အတိုက္အခံတို႕ႏွင့္ ေပါင္းသြားသည့္အခါ ျဖစ္လာေလ့ရွိေသာ intra-military factionalism မ်ား၊ degradation of military institution ျဖစ္ျခင္းမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ political liberalization ကို အာဏာရွင္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက အေကာင္အထည္ေဖာ္လာသည္ဆိုေသာ အယူအဆျဖစ္ေလသည္။ ဤအယူအဆအရ political liberalization ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာတြင္ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ paradox of success ကို ေသခ်ာေစရန္ ေဆာင္ရြက္ရသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ၾကိဳးကိုင္ႏိုင္သည့္ ပါတီမ်ား ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ အာဏာရွင္တို႕၏ ရပ္တည္မွဳကို မထိပါးေစေသာ ဥပေဒမ်ား ျပဌာန္းသတ္မွတ္ျခင္း၊ ၾကိဳးကိုင္ႏိုင္သည့္ ပါတီမ်ားသာ အႏိုင္ရႏိုင္မည့္ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒမ်ား ျပဌာန္းျခင္း စသည္တို႕မွာ political liberalization ၏ လိုအပ္ခ်က္တရပ္ျဖစ္ေသာ အဆိုပါ paradox of success စည္းမ်ဥ္းကို ေဖာ္ေဆာင္ျခင္း ျဖစ္ေလသည္။ paradox of success မေသခ်ာပဲႏွင့္ political liberalization ကို မည္သည့္ အာဏာရွင္ကမွ ေဖာ္ေဆာင္ျခင္း မရွိပါ။
အထက္ေဖာ္ျပပါ အယူအဆႏွစ္မ်ိဳးအနက္ ပထမအယူအဆမွ ၾကည့္လွ်င္ political liberalization သည္ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္အေရာက္လွမ္းေရးကို ဦးတည္သည့္ အေတြးအေခၚ ျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယအယူအဆမွ ၾကည့္လွ်င္ကား political liberalization သည္ အာဏာရွင္စနစ္ကို ပံုစံတမ်ိဳးျဖင့္ ေရရွည္ ရွင္သန္ေနေစႏိုင္သည့္ dead end ျဖစ္ေနေသာ အေတြးအေခၚ ျဖစ္ေလသည္။ လက္တင္အေမရိက ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္မ်ားအရ ပထမအယူအဆက မွန္ကန္ျပီး၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသႏွင့္ အာရွတိုက္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္မ်ားအရ ဒုတိယအယူအဆက မွန္ကန္ေနသည္ျဖစ္ရာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ၾကံဳေတြ႕လာမည့္ political realities အေျခအေနကိုကား ခန္႕မွန္းရ အလြန္ပင္ ခက္ႏိုင္ပါသည္။
မည္သို႕ဆိုေစ အာဏာရွင္တို႕၏ political liberalization ေဖာ္ေဆာင္မွဳမ်ားကို public space ခ်ဲ႕ေပးျခင္းဟု ရွဳျမင္၍ ပထမအယူအဆကို လက္ခံက်င့္သံုးလိုေသာ moderates မ်ားအေနျဖင့္ ရလိုရျငား စမ္းသပ္ၾကည့္လိုသည္ဆိုလွ်င္ political liberalization မွ democratic consolidation သို႕ ေျပာင္းလဲရန္ ၾကိဳးပမ္းမွဳမ်ားတြင္ ေတြ႕ၾကံဳႏိုင္သည့္ obstacles မ်ားကို အာရံုစိုက္ရန္ လိုအပ္ေပသည္။ အဆိုပါ obstacles မ်ားကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ၾကံဆရွာေဖြသင့္ေလသည္။ Political liberalization စတင္လာျပီးမွ ေျပာင္းျပန္ဦးတည္သြားေသာ political deliberalization မျဖစ္ေစရန္ ၾကိဳးပမ္းၾကရန္ လိုအပ္သည္။
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)
By : ခင္မမမ်ိဳး
Initial Transition အေတြးအေခၚ (သို႕မဟုတ္) အာဏာရွင္စနစ္အားျဖိဳခ်ျခင္း (authoritarian breakdown) အေတြးအေခၚ
(၁) အတိုက္အခံမ်ားက ဦးေဆာင္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (Opposition-led interim government)
လူထုတိုက္ပြဲ ပံုစံျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးအသြင္ျဖင့္ျဖစ္ေစ အာဏာရွင္ အစိုးရအား ျဖဳတ္ခ် ေတာ္လွန္၍ ၾကားျဖတ္အစိုးရအျဖစ္ေၾကျငာကာ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပျခင္းနည္းလမ္းျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ အခ်ိန္တိုအတြင္း ျဖစ္ေပၚလာေစရန္ ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳသည့္ အစိုးရ တရပ္ ျဖစ္သည္။
အာဏာရွင္အစိုးရ၏ ဥပေဒစိုးမိုးမွဳ၊ အာဏာသက္ေရာက္မွဳကို total rejections လုပ္ရမည္ျဖစ္၍ အသြင္ကူးစဥ္ကာလတြင္ လူထုအေပၚ၌ တာ၀န္ခံမွဳ ရွိရမည္။ တာ၀န္ယူရမည္။ (၁၉၇၄)ခုႏွစ္မွ (၁၉၇၆)ခုႏွစ္ ေပၚတူဂီႏိုင္ငံ ကနဦးဒီမုိကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္သည္ ဤပံုစံမ်ိဳးျဖစ္သည္။
ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳကို လုပ္ရန္ရည္ရြယ္ပါက အတိုက္အခံအုပ္စုမ်ား စုစည္းက်စ္လစ္မွဳရွိရန္ လိုအပ္သည္။ ဥာဏ္အေျမာ္အျမင္ရွိရန္ လိုအပ္သည္။ ႏိုင္ငံေရးသံုးသပ္မွဳ မွန္ကန္ရန္ လိုအပ္သည္။
အခ်ိန္အခါကို မွန္မွန္ကန္ကန္ တြက္ခ်က္တတ္ရန္ လိုအပ္သည္။ လူထုစည္းရံုးေရး ေကာင္းမြန္ရန္ လိုအပ္သည္။ ျပဳတ္က်သြားေသာ အာဏာရွင္မ်ားမွ ပုန္ကန္ျခားနားမွဳ ရွိလာႏိုင္သည္ ျဖစ္သျဖင့္ အခ်ိန္မွီ ထိန္းကြပ္ႏိုင္ရန္ စစ္ေရးသတိ၊ ႏိုင္ငံေရးသတိရွိရန္လိုအပ္သည္။ မူလအာဏာရွင္သည္ စစ္အာဏာရွင္ျဖစ္ပါက လက္နက္ကိုင္ အင္အားစုမ်ား ျပန္႕က်ဲသြားႏိုင္သည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဆိုပါ အင္အားစုမ်ားကို ျပန္လည္ စုစည္း၍ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအတြက္ လိုအပ္ေသာ က်စ္လ်စ္သည့္ တပ္မေတာ္တရပ္ ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ရန္ အတိုက္အခံ ေခါင္းေဆာင္မ်ားတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳ စြမ္းရည္ရွိရန္ လိုအပ္သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ (၁၉၈၈) လူထုအေရးေတာ္ပံုၾကီးသည္ ဤသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမဳွလမ္းေၾကာင္းကို ဦးတည္ခဲ့ေသာ္လည္း အားနည္းခ်က္အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ အသက္ေသြးေခ်ြးမ်ားရင္းျပီးမွ ေပးဆပ္ခဲ့ရသည္ႏွင့္ မတန္စြာပင္ ေအာင္ပြဲႏွင့္ လြဲခဲ့ရသည္။ သမိုင္းသင္ခန္းစာ ယူတတ္ရန္ လိုေပသည္။ ထပ္ခါတလဲလဲ မွားေနသည္ဆိုလွ်င္ေတာ့ မွားသူမ်ား၏ အသံုးမက်မွဳပင္ ျဖစ္ေပေတာ့မည္။
အေရးၾကီးဆံုးအခ်က္မွာကား ထိုေျပာင္းလဲမွဳကို ဦးတည္သည္ဆိုပါက လူထုတိုက္ပြဲႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး လမ္းေၾကာင္းတခုခုကိုျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္ခုလံုးကိုေပါင္းစပ္၍ တစိုက္မတ္မတ္ လုပ္ကိုင္ ရမည္။ စုစည္းမွဳအားမ်ား၏ လားရာသည္ ထိုေျပာင္းလဲမွဳကိုသာ ဦးတည္ထြက္သြားရမည္။ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္သင့္ သည္မ်ားကို “ ျဖစ္လာရင္ လုပ္ဖို႔နည္းရွိပါတယ္“ ဆိုေသာ မီဒီယာၾကားေကာင္းရံု စကားလံုးမ်ား ေျပာေနျခင္းျဖင့္ မဟုတ္ပဲ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ ထားရမည္။ ခင္းစရာ လမ္းေၾကာင္းကို ခင္းက်င္းထားရမည္။ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္စြက္ထားရမည္။
(၂) ပါ၀ါခြဲေ၀သံုးစြဲေသာၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ား (power-sharing interim governments)
ပါ၀ါခြဲေ၀သံုးစြဲေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ားဆိုသည္မွာ အာဏာရွင္အစိုးရမွ အခ်ိဳ႕ေသာ အဖြဲ႕၀င္မ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံမ်ားမွ အခ်ိဳ႕ေသာ အဖြဲ႕၀င္မ်ားတို႔ နားလည္မွဳယူ၍ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား မက်င္းပမီ ယာယီ ၾကားျဖတ္အစိုးရအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းကာ အတူတကြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳ လမ္းေၾကာင္းမွာ ႏိုင္ငံေရးအရ ပ႗ိပကၡ မမ်ားလွပဲ တည္ျငိမ္သည္။ ေျပာင္းလဲမွဳမွာ ညင္သာသည္။ အတိုက္အခံမ်ား၏ ပညာသားပါပါ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွဳ အထူးလိုအပ္သည္။ (၁၉၈၉) မွ (၁၉၉၁)ခုႏွစ္အထိ ပိုလန္ႏိုင္ငံ၏ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မွာ ထိုသို႔ေသာ ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္သည္။
ထိုေျပာင္းလဲမွဳမ်ိဳးကို ဦးတည္ပါက အာဏာရွင္ဘက္မွ ဘက္ေျပာင္းလာသူမ်ားရွိလာေစရန္ စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္မွဳ အားေကာင္းရမည္။ ထိုစည္းရံုးေရးစြမ္းရည္တြင္လည္း လွ်ိဳ႕၀ွက္ႏိုင္မွဳ စြမ္းရည္ပါ လိုအပ္သည္။ မည္သူႏွင့္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ အတိုက္အခံမ်ားမွ nominate လုပ္ေနသည္ကို အာဏာရွင္ဘက္သို႔ သတင္းေပါက္ၾကားျခင္း မရွိေစရ။ မဟုတ္လွ်င္ ပြဲမျပီးခင္ အခ်ိန္မွာပင္ အတိုက္အခံႏွင့္ ပူးေပါင္းခ်င္သူမ်ား လုပ္ၾကံခံလိုက္ရျခင္း၊ အဖမ္းခံလိုက္ရျခင္း၊ ထိုသူမွ စိတ္ေျပာင္း သြားျခင္းမ်ားျဖစ္ႏိုင္သည္။ လံုျခံဳေရးသည္ အေရးပါလွသည္။ ထိုသူမ်ားႏွင့္ အခ်ိတ္အဆက္ရွိ ထားျပီးမွသာ လူထုတိုက္ပြဲကို ပံုစံေဖာ္ရမည္။ လူထုတိုက္ပြဲအခ်ိန္တြင္မွ ေပၚလာလိမ့္မည္ဆိုျပီး ေစာင့္စားျခင္း၊ လိုက္လံစည္းရံုးျခင္းမ်ားသည္ မိမိ၏အင္အားကို ျဖဳန္းတီး လိုက္သကဲ့သို႕ပင္ရွိသည္။ မည္သို႔မွ် အက်ိဳးမထူးပါ။ ရန္သူ႕ထက္ ေျခတလွမ္းေနာက္က်ေနသည္ကို သတိျပဳသင့္သည္။ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးေခၚျခင္း သည္လည္း ဤေျပာင္းလဲမွဳ လမ္းေၾကာင္းေပၚမွာပင္ရွိသည္။ သို႕ေပမယ့္ ထိုသို႔ေခၚခ်ိန္သည္ ႏွစ္ဘက္ဘက္မွ်ေနသည့္ အခ်ိန္မ်ိဳးတြင္သာ ျဖစ္သင့္သည္။ ပိုလန္ႏိုင္ငံတြင္ ထိုေျပာင္းလဲမွဳ လမ္းေၾကာင္းေပၚ တက္သြားႏိုင္ခဲ့သည္က ပိုလန္ႏိုင္ငံ people power movement အားေကာင္း၍ျဖစ္သည္။
(၃) အာဏာရွင္မ်ားမွဦးေဆာင္ေသာ အိမ္ေစာင့္အစိုးရမ်ား (incumbent- led caretaker governments)
အခ်ိဳ႕ေသာအေျခအေနမ်ားတြင္ အာဏာရွင္ အစိုးရကိုယ္တိုင္မွ ႏိုင္ငံ၏စီးပြားေရးယိုယြင္းမွဳကို မည္သို႕မွ် မထိန္းႏိုင္ေတာ့၍ျဖစ္ေစ၊ အုပ္စိုးသူမ်ား အခ်င္းခ်င္းသေဘာထား ကြဲလြဲမွဳေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ၊ အတိုက္အခံမ်ား၏ ျခိမ္းေခ်ာက္ႏိုင္စြမ္းေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ဆက္လက္ထိန္းထားလွ်င္ တိုင္းျပည္တခုလံုး ဖရိုဖရဲျဖစ္လာႏိုင္ေခ် ရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ကနဦးဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ကို စတင္ လိုက္ရသည္မ်ားရွိသည္။ ေတာင္အာဖရိကဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္သည္ ထိုသို႔ေသာေျပာင္းလဲမွဳႏွင့္ စတင္ခဲ့သည္။ incumbent de Klerk government သည္ အိမ္ေစာင့္အစိုးရအျဖစ္စတင္ခဲ့ျပီး၊ (၁၉၉၃) စက္တင္ဘာတြင္မွ power-sharing coalition အေနျဖင့္ ေျပာင္းလဲကာ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳကို စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
ထိုေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္ေစရန္အတြက္ ထိေရာက္ေသာ ႏိုင္ငံတကာဖိအားမွာ အေရးပါလွသည္။ ထိေရာက္ေသာဟူေသာ စကားလံုးကို ဆိုထားပါသည္။ မစို႔မပို႔ ဟိုစပ္စပ္ ဒီစပ္စပ္၊ ေရွ႕ကဖံုးေနာက္ကေပၚ ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားကို ဆိုလိုျခင္းမဟုတ္ပါ။ ထို႕ထက္ပို၍ အေရးၾကီးသည္ကား လူထုအား ပင္ျဖစ္ပါသည္။ လူထုအားသည္ စုစုစည္းစည္းျပတ္ျပတ္သားသားရွိေနရပါမည္။ အာဏာရွင္တို႔အား မေျပာင္းလဲလွ်င္ လံုး၀မရႏိုင္သည့္ အေျခအေနသို႔ေရာက္ေအာင္ တြန္းပို႕ထားႏိုင္ရပါမည္။
(၄) အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ား (international interim governments)
အကယ္၍ အာဏာခြဲေ၀သံုးစြဲသည့္ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ျဖစ္လာႏိုင္ေခ်မ်ား လံုး၀မရွိသည့္အခါ (သိုမဟုတ္) ႏွစ္ဘက္စလံုးတြင္ သမိုင္းေၾကာင္းအရ ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ ယွွဥ္ျပိဳင္မွဳမ်ားႏွင့္ တဦးေပၚတဦးယံုၾကည္မွဳ လံုး၀ဥႆံု ကင္းမဲ့ေနသည့္အခါ (သို႔) ႏွစ္ဘက္စလံုးမည္သူမွ် ေအာင္ပြဲရေတာ့မည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ေသခ်ာလာသည့္အခါတြင္ ကုလသမဂၢၾကီးၾကပ္မွဳျဖင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ားကို ဖြဲ႕စည္းရေလသည္။
နာမီးဘီးယား (၁၉၈၉-၁၉၉၀)ႏွင့္ ကမ္ေဘာဒီးယား (၁၉၈၃-၉၃) အေျခအေနမ်ားသည္ အဆိုပါေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္၏ ဥပမာမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မ်ားတိုင္း ေအာင္ျမင္သည္ကား မဟုတ္ပါ။ အာဖဂန္နစၥတန္ႏိုင္ငံ၏ (၁၉၉၀)ျပည့္ႏွစ္ အေစာပိုင္းကာလမ်ား အေျခအေနသည္ မေအာင္ျမင္ေသာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ၾကားျဖတ္အစိုးရကနဦး ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို မီးေမာင္းထိုးျပေနသည္။ ထို႔႕အျပင္ အျခားအေရးၾကီးေသာ အခ်က္မွာကား သူတပါးႏွာေခါင္းျဖင့္ အသက္ရွဴသူမ်ားသည္ ကိုယ့္ႏွာေခါင္းျဖင့္ အသက္ရွဴရန္ ခဲယဥ္းသည့္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ရပ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။
မည္သို႔ဆိုေစ ထိုေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို ဦးတည္သည္ဆိုလွ်င္ကား Humanitarian intervention ျဖစ္လာေစရန္ ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္ရမည္။ သတိျပဳရန္အခ်က္ကား ထိုျဖစ္စဥ္စတင္ရန္ အခ်ိန္သည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာတတ္သည္။ ျဖစ္လာျပီးလွ်င္လည္း ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ား အလြန္ပင္ ၾကီးမားသည္။ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ၏ ပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ democratic consolidation ျဖစ္ရန္ ပိုမိုခက္ခဲသည္။ Long-term effects မ်ားျပားသည္။ autonomous development တည္ေဆာက္ရန္ political and economic challenges မ်ားသည္။ ထို costs မ်ားကို benefits မ်ားျဖင့္ weighted လုပ္ၾကည့္ျပီး benefits က costs ထက္ exceed ျဖစ္မွသာ ထိုလမ္းေၾကာင္းကို ဦးတည္သင့္သည္။
ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ထူးျခားေသာ အခ်က္တခုမွာကား ၁၉၈၈ လူထု အေရးေတာ္ပံုၾကီးေနာက္ပိုင္းကာလ ဒီမိုကေရစီေဖာ္ေဆာင္ေရး ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကသည့္ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ခရီးတြင္ အတိုက္အခံမ်ား အားလံုးသည္ ကနဦးဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္စတင္ရန္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပကဲ့သို႔ နည္းလမ္းေပါင္းမ်ားစြာကို ခုန္ျပန္ေက်ာ္လႊား အသံုးျပဳခဲ့ၾကျပီးသားပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိေရာက္မွဳရသင့္သေလာက္ မရခဲ့သည့္ အခ်က္မွာကား မည္သည့္လမ္းေၾကာင္းကိုမွ တစိုက္မတ္မတ္ ဦးတည္ျခင္းမရွိပဲ ဟိုေကြ႕ဟိုတက္ႏွင့္ ေလွာ္၊ ဒီေကြ႔ဒီတက္ႏွင့္ ေလွာ္ေနၾကျခင္းေၾကာင့္သာ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ လွိဳင္းထန္လွေသာ ပင္လယ္ျပင္မွ ဒီမိုကေရစီ ေလွငယ္ကား လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးဆီ ေရာက္လိုက္၊ ႏိုင္ငံတကာဖိအားဆီ ေရာက္လိုက္၊ လူထုတိုက္ပြဲဆီ ေရာက္လိုက္၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မွဳဆီ ေရာက္လိုက္၊ ယူအင္ဆီ ေရာက္လိုက္၊ အေမရိကန္ဆီ ေရာက္လိုက္၊ အာဆီယံဆီ ေရာက္လိုက္၊ Humanitarian Intervention ဆီ ေရာက္လိုက္၊ တပ္မေတာ္အားခြဲ၍ မ်ိဳးခ်စ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား ျပည္သူႏွင့္ ပူးေပါင္းေရးဆီ ေရာက္လိုက္ျဖစ္ကာ ပင္လယ္ျပင္ထဲတြင္ ၀ိုင္းၾကီးပတ္ပတ္လည္ေနသကဲ့သို႔ ျဖစ္လာပါေတာ့သည္။
ပို၍ ဆိုးသည့္အခ်က္မွာကား Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံထားသည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနေသာ္လည္း အဆိုပါအေတြးအေခၚ၏ အေရးၾကီးဆံုး အခ်က္ျဖစ္သည့္ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းေရး ေရတိုရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္က ေပ်ာက္ကြယ္ ေနျခင္းသာ ျဖစ္ေလသည္။ ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္ေဆာင္သည့္ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ား ထြက္ေပၚလာသည္ႏွင့္ တျပိဳင္နက္ ႏိုင္ငံေရးစစ္မ်က္ႏွာသည္ ေမရီခ်က္ပလင္း ဆြံ႕အနားမၾကားေက်ာင္း အသြင္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ား (သို႕မဟုတ္) ခါးပိုက္ႏွိဳက္မ်ား နယ္လုသည့္ အသြင္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ား ျဖစ္လာေလေတာ့သည္။
ျပည္သူလူထုက ေရြးခ်ယ္တာ၀န္ေပးထားသည့္ အေရးပါေသာ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚထြက္ေရးဆိုသည့္အခ်က္ကို တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္လႊဲေျပာဆိုေလ့ရွိၾကျပီး၊ မလြဲသာ မေရွာင္သာ အေျခအေနမ်ား ေပၚလာလွ်င္လဲ ေရငံုႏွဳတ္ပိတ္ ေနလိုက္ၾကေလ့ရွိပါသည္။ ျပည္သူလူထုက မေရြးခ်ယ္ထားပဲ တာ၀န္သိသည့္ ႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၾကိဳးပမ္းေတာင္းဆိုမွဳ စတင္လိုက္ပါလွ်င္လဲ ခါးပိုက္ႏွိဳက္မ်ား ကုန္းလမ္း၊ ေရလမ္း သူ႕နယ္၊ ကိုယ့္နယ္ လုသကဲ့သို႕ ပြဲပ်က္လွ်င္ျပီးေရာ သေဘာထားကား ထိုးႏွက္ တိုက္ခိုက္ၾကပါေတာ့သည္။
အေျဖကားရွင္းပါသည္။ တကၠသိုလ္က ဘြဲ႕ရခ်င္လွ်င္ အထက္တန္းစာေမးပြဲကို အရင္ေအာင္ရပါမည္။ အထက္တန္းစာေမးပြဲကို ေက်ာ္ခြသြားလို၍ မရပါ။ မျဖစ္မေန ျဖတ္သန္းရပါမည္။ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာေစလိုသည့္ ေရွရည္ပန္းတိုင္ကို Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံသည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားျဖင့္ သြားလိုလွ်င္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားခဲ့ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္သ႑ာန္တမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေရတိုပန္းတိုင္အျဖစ္ ဦးတည္သတ္မွတ္ ရေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ ယင္းအခ်က္ကို လက္မခံလိုလွ်င္ Initial Transition အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးျခင္း မျပဳပဲ Political liberalization အေတြးအေခၚကို လက္ခံလိုက္သည္က ပို၍ ေကာင္းမြန္သည္။ အေတြးအေခၚက လမ္းစဥ္မ်ားကို ဦးေဆာင္သည္ျဖစ္ရာ အေတြးအေခၚ မရွင္းလင္းပဲ ႏိုင္ငံေရးကို ဦးေဆာင္ေနလွ်င္ မျပတ္သားေသာ လမ္းစဥ္မ်ားေၾကာင့္ ရွင္းလင္းသည့္ အေတြးအေခၚ ရွိေနေသာ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားသာမက ျပည္သူလူထု တရပ္လံုးကိုပါ ထိခိုက္ေစႏိုင္သည္။
ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္ေဆာင္သည့္ အစိုးရတရပ္ ေပၚထြက္လာေရးဆိုေသာ အေျခခံ ပန္းတိုင္ကို လက္ခံရံုႏွင့္ ျပီးေသးသည္ကား မဟုတ္ပဲ ဦးတည္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရအသြင္ေပၚမူတည္၍ ပိုမိုအာရံုစိုက္လုပ္ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ား၊ ေလွ်ာ့ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားလည္း ရွိလာတတ္သည္။ ဥပမာ- လူထုတိုက္ပြဲႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို အာရံုစိုက္သည္ဆိုလွ်င္ ေတာ္လွန္ေရးကို လူထုႏွင့္ တသားတည္းျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရပါမည္။ ျပည္သူအမ်ားအား ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးစိတ္ ျဖစ္လာေစရန္ တြန္းအားေပးရပါမည္။ ေမွ်ာ္ေတာ္ေယာင္ျဖစ္ေအာင္ အခုပဲ ႏိုင္ငံတကာ ၀င္လာေတာ့မည္ဆိုလိုက္၊ အခုပဲ လူထုနည္းနဲ႕မွ ေအာင္ျမင္ေတာ့မည္ဆိုလိုက္ လုပ္ေနျခင္းမွာ တိုက္ပြဲအတြင္း ေတြေ၀မွဳကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။
တိုက္ပြဲတခုတြင္ စစ္ကူလာမည္ဟု ယံုၾကည္ထားေသာ တပ္မွဴး၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ တပ္သားမ်ား၏ခံယူခ်က္ႏွင့္ စစ္ကူမလာႏိုင္၊ မိမိဘာသာတိုက္ရမည္ဟု သိထားေသာ တပ္မွဴးတေယာက္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ တပ္သားမ်ား၏ ခံယူခ်က္တို႔ မည္မွ်ကြာျခားလွသည္ကို ဂရုျပဳျပီး လူထု၏ ႏိုင္ငံေရးေရခ်ိန္၊ အေတြးအေခၚ ေရခ်ိန္ႏွင့္ အကိုက္ညီဆံုးေသာ လမ္းစဥ္မ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကရမည္ျဖစ္သည္။ သို႕ျဖစ္ရာ အေတြးအေခၚ ရွင္းလင္းမွသာ ထိေရာက္ေသာ အလုပ္မ်ားကို လုပ္ႏိုင္မည္ျဖစ္ေလသည္။
အျခားေသာ အေတြးအေခၚ တခုျဖစ္သည့္ Political liberalization သို႕ ေျပာင္းလဲ လက္ခံက်င့္သံုးသူမ်ားက Initial Transition အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးခဲ့ၾကသည္မွာ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ ေက်ာ္လာျပီး ထူးျခားမွဳ မရွိေတာ့၍ (၀ါ) Initial Transition အေတြးအေခၚမွ ဦးေဆာင္ထားေသာ လမ္းေၾကာင္းမ်ားသည္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ျခင္း မရွိေတာ့၍ အေတြးအေခၚ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းဟု ဆိုတတ္ၾကပါသည္။ သို႕ေပမယ့္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ အေရး အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ခရီးတြင္ Initial Transition အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္ခဲ့သည္ ဟူ၍ကား တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာဆို၍ မရပါ။ Initial Transition အေတြးအေခၚ၏ လမ္းေၾကာင္းမ်ားျဖစ္ေသာ လူထုတိုက္ပြဲ၊ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရး၊ ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားေပးေရး စသည္တို႔ကို ကိုင္စြဲခဲ့ၾကေသာ္လည္း အဆိုပါအေတြးအေခၚ၏ ေရတိုပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚေပါက္လာေရးကို ဦးတည္ျခင္း မရွိခဲ့ၾကပါ။
ေရတိုပန္းတိုင္ေရာက္ျပီးမွ ေရရွည္ပန္းတိုင္သို႔ သြားရသည့္ လမ္းေၾကာင္းေပၚမွ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး၊ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရး စသည္တို႔ကို ဦးတည္ရင္း အခ်ိန္ကုန္ ခဲ့ၾကသည္က မ်ားပါသည္။
ဆယ္တန္းေက်ာင္းသားက တကၠသိုလ္ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ စာမ်ားကိုပဲ ဖတ္ေနသည့္အခါ ဆယ္တန္း စာေမးပြဲလဲ မေအာင္ႏိုင္၊ တကၠသိုလ္က ဘြဲ႔လဲ မရပဲ ကန္႔လန္႔ ကန္႔လန္႔ ျဖစ္ေနသည့္ အေျခအေနမ်ိဳးသို႔ ေရာက္ေနျခင္းသာ ျဖစ္ရာ Initial Transition အေတြးအေခၚ (သို႔မဟုတ္) အာဏာရွင္ စနစ္အား ျဖိဳခ် ျခင္း (authoritarian breakdown) အေတြးအေခၚမွာ လံုး၀ က်ဆင္းသြားျပီဟုကား မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာပိုင္ခြင့္မရွိ။ အင္အားမ်ားစုစည္းျပီး၊ လူထုႏွင့္အတူ လက္တြဲ၍ ေရတိုပန္းတိုင္ကို ဦးတည္ႏိုင္သည့္ အခ်ိန္တြင္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေပလိမ့္မည္။
အလားတူပင္ အာဏာရွင္တို႔ဘက္မွ civil liberties မ်ား ဖန္တီးျခင္း၊ ဖိႏွိပ္မွဳ ေျဖေလွ်ာ့ျခင္းမ်ားျဖင့္ စတင္ျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည့္ Political liberalization အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားမွာ ေအာင္ျမင္မည္၊ က်ဆံုးမည္ကိုလည္း မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာပိုင္ခြင့္ မရွိ။ ေအာင္ျမင္ျပီး democratic consolidation ပန္းတိုင္သို႕ ေရာက္သြားသည့္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ သက္ေသသာဓက မ်ားရွိသကဲ့သို႕၊ လမ္းတ၀က္မွာတင္ partial democracy အျဖစ္ ကန္႕လန္႕ျဖစ္ေနသည္ မ်ားလဲ ရွိပါသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ဘက္မွ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေနာက္ကြယ္မွ ၾကိဳးကိုင္ထားသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွေသာ္ လည္းေကာင္း အေရးမလွသျဖင့္ liberalization ကို abort လုပ္လိုက္ျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို အသက္ျပန္သြင္းသြား သည္မ်ားရွိသကဲ့သို႔၊ တပိုင္းတစ အေျခအေနက်မွ အာဏာရွင္တို႔ စိတ္ေျပာင္းကာ အာဏာျပန္သိမ္းသြား သည္လဲ ရွိပါသည္။
ယခုဆက္လက္ျပီး Political liberalization အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ ႏိုင္ငံေရး သေဘာတရားမ်ားကို တင္ျပပါမည္။
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)
Initial Transition အေတြးအေခၚ (သို႕မဟုတ္) အာဏာရွင္စနစ္အားျဖိဳခ်ျခင္း (authoritarian breakdown) အေတြးအေခၚ
Initial transition ျဖစ္လာေစရန္အတြက္ အေရးၾကီးဆံုးမွာ ၾကားျဖတ္အစိုးရပင္ျဖစ္ေလသည္။ ကနဦးဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္၏ အဓိကေသာ့ခ်က္မွာ interim period တြင္ မည္သူမ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္၍ အာဏာကို မည္သို႔ခြဲေ၀သံုးစြဲမည္နည္းဆိုသည့္ အခ်က္အေပၚတြင္ မူတည္သည္။ ထိုအခ်က္ကို ေသခ်ာစြာေဖာ္ထုတ္ျပီးမွသာ ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳ လမ္းေၾကာင္းမွာ တည့္တည့္ မတ္မတ္ႏွင့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ရွိသည္။
ႏွစ္ဆယ္ရာစုေႏွာင္းပိုင္း ကနဦးဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္မ်ားအား ေလ့လာ၍ ပညာရွင္ Shain ႏွင့္ Lintz ဆိုသူတို႔က အဆိုပါေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မ်ားတြင္ ပါ၀င္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ပံုစံေလးမ်ိဳးကို ထုတ္ေဖာ္ ခဲ့ၾကသည္။
(၁) အတိုက္အခံမ်ားက ဦးေဆာင္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (Opposition-led interim government)
လူထုတိုက္ပြဲ ပံုစံျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးအသြင္ျဖင့္ျဖစ္ေစ အာဏာရွင္ အစိုးရအား ျဖဳတ္ခ် ေတာ္လွန္၍ ၾကားျဖတ္အစိုးရအျဖစ္ေၾကျငာကာ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပျခင္းနည္းလမ္းျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ အခ်ိန္တိုအတြင္း ျဖစ္ေပၚလာေစရန္ ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳသည့္ အစိုးရ တရပ္ ျဖစ္သည္။
အာဏာရွင္အစိုးရ၏ ဥပေဒစိုးမိုးမွဳ၊ အာဏာသက္ေရာက္မွဳကို total rejections လုပ္ရမည္ျဖစ္၍ အသြင္ကူးစဥ္ကာလတြင္ လူထုအေပၚ၌ တာ၀န္ခံမွဳ ရွိရမည္။ တာ၀န္ယူရမည္။ (၁၉၇၄)ခုႏွစ္မွ (၁၉၇၆)ခုႏွစ္ ေပၚတူဂီႏိုင္ငံ ကနဦးဒီမုိကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္သည္ ဤပံုစံမ်ိဳးျဖစ္သည္။
ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳကို လုပ္ရန္ရည္ရြယ္ပါက အတိုက္အခံအုပ္စုမ်ား စုစည္းက်စ္လစ္မွဳရွိရန္ လိုအပ္သည္။ ဥာဏ္အေျမာ္အျမင္ရွိရန္ လိုအပ္သည္။ ႏိုင္ငံေရးသံုးသပ္မွဳ မွန္ကန္ရန္ လိုအပ္သည္။
အခ်ိန္အခါကို မွန္မွန္ကန္ကန္ တြက္ခ်က္တတ္ရန္ လိုအပ္သည္။ လူထုစည္းရံုးေရး ေကာင္းမြန္ရန္ လိုအပ္သည္။ ျပဳတ္က်သြားေသာ အာဏာရွင္မ်ားမွ ပုန္ကန္ျခားနားမွဳ ရွိလာႏိုင္သည္ ျဖစ္သျဖင့္ အခ်ိန္မွီ ထိန္းကြပ္ႏိုင္ရန္ စစ္ေရးသတိ၊ ႏိုင္ငံေရးသတိရွိရန္လိုအပ္သည္။ မူလအာဏာရွင္သည္ စစ္အာဏာရွင္ျဖစ္ပါက လက္နက္ကိုင္ အင္အားစုမ်ား ျပန္႕က်ဲသြားႏိုင္သည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဆိုပါ အင္အားစုမ်ားကို ျပန္လည္ စုစည္း၍ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအတြက္ လိုအပ္ေသာ က်စ္လ်စ္သည့္ တပ္မေတာ္တရပ္ ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ရန္ အတိုက္အခံ ေခါင္းေဆာင္မ်ားတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳ စြမ္းရည္ရွိရန္ လိုအပ္သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ (၁၉၈၈) လူထုအေရးေတာ္ပံုၾကီးသည္ ဤသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမဳွလမ္းေၾကာင္းကို ဦးတည္ခဲ့ေသာ္လည္း အားနည္းခ်က္အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ အသက္ေသြးေခ်ြးမ်ားရင္းျပီးမွ ေပးဆပ္ခဲ့ရသည္ႏွင့္ မတန္စြာပင္ ေအာင္ပြဲႏွင့္ လြဲခဲ့ရသည္။ သမိုင္းသင္ခန္းစာ ယူတတ္ရန္ လိုေပသည္။ ထပ္ခါတလဲလဲ မွားေနသည္ဆိုလွ်င္ေတာ့ မွားသူမ်ား၏ အသံုးမက်မွဳပင္ ျဖစ္ေပေတာ့မည္။
အေရးၾကီးဆံုးအခ်က္မွာကား ထိုေျပာင္းလဲမွဳကို ဦးတည္သည္ဆိုပါက လူထုတိုက္ပြဲႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး လမ္းေၾကာင္းတခုခုကိုျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္ခုလံုးကိုေပါင္းစပ္၍ တစိုက္မတ္မတ္ လုပ္ကိုင္ ရမည္။ စုစည္းမွဳအားမ်ား၏ လားရာသည္ ထိုေျပာင္းလဲမွဳကိုသာ ဦးတည္ထြက္သြားရမည္။ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္သင့္ သည္မ်ားကို “ ျဖစ္လာရင္ လုပ္ဖို႔နည္းရွိပါတယ္“ ဆိုေသာ မီဒီယာၾကားေကာင္းရံု စကားလံုးမ်ား ေျပာေနျခင္းျဖင့္ မဟုတ္ပဲ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ ထားရမည္။ ခင္းစရာ လမ္းေၾကာင္းကို ခင္းက်င္းထားရမည္။ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္စြက္ထားရမည္။
(၂) ပါ၀ါခြဲေ၀သံုးစြဲေသာၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ား (power-sharing interim governments)
ပါ၀ါခြဲေ၀သံုးစြဲေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ားဆိုသည္မွာ အာဏာရွင္အစိုးရမွ အခ်ိဳ႕ေသာ အဖြဲ႕၀င္မ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံမ်ားမွ အခ်ိဳ႕ေသာ အဖြဲ႕၀င္မ်ားတို႔ နားလည္မွဳယူ၍ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား မက်င္းပမီ ယာယီ ၾကားျဖတ္အစိုးရအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းကာ အတူတကြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳ လမ္းေၾကာင္းမွာ ႏိုင္ငံေရးအရ ပ႗ိပကၡ မမ်ားလွပဲ တည္ျငိမ္သည္။ ေျပာင္းလဲမွဳမွာ ညင္သာသည္။ အတိုက္အခံမ်ား၏ ပညာသားပါပါ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွဳ အထူးလိုအပ္သည္။ (၁၉၈၉) မွ (၁၉၉၁)ခုႏွစ္အထိ ပိုလန္ႏိုင္ငံ၏ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မွာ ထိုသို႔ေသာ ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္သည္။
ထိုေျပာင္းလဲမွဳမ်ိဳးကို ဦးတည္ပါက အာဏာရွင္ဘက္မွ ဘက္ေျပာင္းလာသူမ်ားရွိလာေစရန္ စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္မွဳ အားေကာင္းရမည္။ ထိုစည္းရံုးေရးစြမ္းရည္တြင္လည္း လွ်ိဳ႕၀ွက္ႏိုင္မွဳ စြမ္းရည္ပါ လိုအပ္သည္။ မည္သူႏွင့္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ အတိုက္အခံမ်ားမွ nominate လုပ္ေနသည္ကို အာဏာရွင္ဘက္သို႔ သတင္းေပါက္ၾကားျခင္း မရွိေစရ။ မဟုတ္လွ်င္ ပြဲမျပီးခင္ အခ်ိန္မွာပင္ အတိုက္အခံႏွင့္ ပူးေပါင္းခ်င္သူမ်ား လုပ္ၾကံခံလိုက္ရျခင္း၊ အဖမ္းခံလိုက္ရျခင္း၊ ထိုသူမွ စိတ္ေျပာင္း သြားျခင္းမ်ားျဖစ္ႏိုင္သည္။ လံုျခံဳေရးသည္ အေရးပါလွသည္။ ထိုသူမ်ားႏွင့္ အခ်ိတ္အဆက္ရွိ ထားျပီးမွသာ လူထုတိုက္ပြဲကို ပံုစံေဖာ္ရမည္။ လူထုတိုက္ပြဲအခ်ိန္တြင္မွ ေပၚလာလိမ့္မည္ဆိုျပီး ေစာင့္စားျခင္း၊ လိုက္လံစည္းရံုးျခင္းမ်ားသည္ မိမိ၏အင္အားကို ျဖဳန္းတီး လိုက္သကဲ့သို႕ပင္ရွိသည္။ မည္သို႔မွ် အက်ိဳးမထူးပါ။ ရန္သူ႕ထက္ ေျခတလွမ္းေနာက္က်ေနသည္ကို သတိျပဳသင့္သည္။ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးေခၚျခင္း သည္လည္း ဤေျပာင္းလဲမွဳ လမ္းေၾကာင္းေပၚမွာပင္ရွိသည္။ သို႕ေပမယ့္ ထိုသို႔ေခၚခ်ိန္သည္ ႏွစ္ဘက္ဘက္မွ်ေနသည့္ အခ်ိန္မ်ိဳးတြင္သာ ျဖစ္သင့္သည္။ ပိုလန္ႏိုင္ငံတြင္ ထိုေျပာင္းလဲမွဳ လမ္းေၾကာင္းေပၚ တက္သြားႏိုင္ခဲ့သည္က ပိုလန္ႏိုင္ငံ people power movement အားေကာင္း၍ျဖစ္သည္။
(၃) အာဏာရွင္မ်ားမွဦးေဆာင္ေသာ အိမ္ေစာင့္အစိုးရမ်ား (incumbent- led caretaker governments)
အခ်ိဳ႕ေသာအေျခအေနမ်ားတြင္ အာဏာရွင္ အစိုးရကိုယ္တိုင္မွ ႏိုင္ငံ၏စီးပြားေရးယိုယြင္းမွဳကို မည္သို႕မွ် မထိန္းႏိုင္ေတာ့၍ျဖစ္ေစ၊ အုပ္စိုးသူမ်ား အခ်င္းခ်င္းသေဘာထား ကြဲလြဲမွဳေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ၊ အတိုက္အခံမ်ား၏ ျခိမ္းေခ်ာက္ႏိုင္စြမ္းေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ဆက္လက္ထိန္းထားလွ်င္ တိုင္းျပည္တခုလံုး ဖရိုဖရဲျဖစ္လာႏိုင္ေခ် ရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ကနဦးဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ကို စတင္ လိုက္ရသည္မ်ားရွိသည္။ ေတာင္အာဖရိကဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္သည္ ထိုသို႔ေသာေျပာင္းလဲမွဳႏွင့္ စတင္ခဲ့သည္။ incumbent de Klerk government သည္ အိမ္ေစာင့္အစိုးရအျဖစ္စတင္ခဲ့ျပီး၊ (၁၉၉၃) စက္တင္ဘာတြင္မွ power-sharing coalition အေနျဖင့္ ေျပာင္းလဲကာ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳကို စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
ထိုေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္ေစရန္အတြက္ ထိေရာက္ေသာ ႏိုင္ငံတကာဖိအားမွာ အေရးပါလွသည္။ ထိေရာက္ေသာဟူေသာ စကားလံုးကို ဆိုထားပါသည္။ မစို႔မပို႔ ဟိုစပ္စပ္ ဒီစပ္စပ္၊ ေရွ႕ကဖံုးေနာက္ကေပၚ ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားကို ဆိုလိုျခင္းမဟုတ္ပါ။ ထို႕ထက္ပို၍ အေရးၾကီးသည္ကား လူထုအား ပင္ျဖစ္ပါသည္။ လူထုအားသည္ စုစုစည္းစည္းျပတ္ျပတ္သားသားရွိေနရပါမည္။ အာဏာရွင္တို႔အား မေျပာင္းလဲလွ်င္ လံုး၀မရႏိုင္သည့္ အေျခအေနသို႔ေရာက္ေအာင္ တြန္းပို႕ထားႏိုင္ရပါမည္။
(၄) အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ား (international interim governments)
အကယ္၍ အာဏာခြဲေ၀သံုးစြဲသည့္ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ျဖစ္လာႏိုင္ေခ်မ်ား လံုး၀မရွိသည့္အခါ (သိုမဟုတ္) ႏွစ္ဘက္စလံုးတြင္ သမိုင္းေၾကာင္းအရ ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ ယွွဥ္ျပိဳင္မွဳမ်ားႏွင့္ တဦးေပၚတဦးယံုၾကည္မွဳ လံုး၀ဥႆံု ကင္းမဲ့ေနသည့္အခါ (သို႔) ႏွစ္ဘက္စလံုးမည္သူမွ် ေအာင္ပြဲရေတာ့မည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ေသခ်ာလာသည့္အခါတြင္ ကုလသမဂၢၾကီးၾကပ္မွဳျဖင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ားကို ဖြဲ႕စည္းရေလသည္။
နာမီးဘီးယား (၁၉၈၉-၁၉၉၀)ႏွင့္ ကမ္ေဘာဒီးယား (၁၉၈၃-၉၃) အေျခအေနမ်ားသည္ အဆိုပါေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္၏ ဥပမာမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မ်ားတိုင္း ေအာင္ျမင္သည္ကား မဟုတ္ပါ။ အာဖဂန္နစၥတန္ႏိုင္ငံ၏ (၁၉၉၀)ျပည့္ႏွစ္ အေစာပိုင္းကာလမ်ား အေျခအေနသည္ မေအာင္ျမင္ေသာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ၾကားျဖတ္အစိုးရကနဦး ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို မီးေမာင္းထိုးျပေနသည္။ ထို႔႕အျပင္ အျခားအေရးၾကီးေသာ အခ်က္မွာကား သူတပါးႏွာေခါင္းျဖင့္ အသက္ရွဴသူမ်ားသည္ ကိုယ့္ႏွာေခါင္းျဖင့္ အသက္ရွဴရန္ ခဲယဥ္းသည့္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ရပ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။
မည္သို႔ဆိုေစ ထိုေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို ဦးတည္သည္ဆိုလွ်င္ကား Humanitarian intervention ျဖစ္လာေစရန္ ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္ရမည္။ သတိျပဳရန္အခ်က္ကား ထိုျဖစ္စဥ္စတင္ရန္ အခ်ိန္သည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာတတ္သည္။ ျဖစ္လာျပီးလွ်င္လည္း ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ား အလြန္ပင္ ၾကီးမားသည္။ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ၏ ပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ democratic consolidation ျဖစ္ရန္ ပိုမိုခက္ခဲသည္။ Long-term effects မ်ားျပားသည္။ autonomous development တည္ေဆာက္ရန္ political and economic challenges မ်ားသည္။ ထို costs မ်ားကို benefits မ်ားျဖင့္ weighted လုပ္ၾကည့္ျပီး benefits က costs ထက္ exceed ျဖစ္မွသာ ထိုလမ္းေၾကာင္းကို ဦးတည္သင့္သည္။
ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ထူးျခားေသာ အခ်က္တခုမွာကား ၁၉၈၈ လူထု အေရးေတာ္ပံုၾကီးေနာက္ပိုင္းကာလ ဒီမိုကေရစီေဖာ္ေဆာင္ေရး ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကသည့္ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ခရီးတြင္ အတိုက္အခံမ်ား အားလံုးသည္ ကနဦးဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္စတင္ရန္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပကဲ့သို႔ နည္းလမ္းေပါင္းမ်ားစြာကို ခုန္ျပန္ေက်ာ္လႊား အသံုးျပဳခဲ့ၾကျပီးသားပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိေရာက္မွဳရသင့္သေလာက္ မရခဲ့သည့္ အခ်က္မွာကား မည္သည့္လမ္းေၾကာင္းကိုမွ တစိုက္မတ္မတ္ ဦးတည္ျခင္းမရွိပဲ ဟိုေကြ႕ဟိုတက္ႏွင့္ ေလွာ္၊ ဒီေကြ႔ဒီတက္ႏွင့္ ေလွာ္ေနၾကျခင္းေၾကာင့္သာ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ လွိဳင္းထန္လွေသာ ပင္လယ္ျပင္မွ ဒီမိုကေရစီ ေလွငယ္ကား လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးဆီ ေရာက္လိုက္၊ ႏိုင္ငံတကာဖိအားဆီ ေရာက္လိုက္၊ လူထုတိုက္ပြဲဆီ ေရာက္လိုက္၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မွဳဆီ ေရာက္လိုက္၊ ယူအင္ဆီ ေရာက္လိုက္၊ အေမရိကန္ဆီ ေရာက္လိုက္၊ အာဆီယံဆီ ေရာက္လိုက္၊ Humanitarian Intervention ဆီ ေရာက္လိုက္၊ တပ္မေတာ္အားခြဲ၍ မ်ိဳးခ်စ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား ျပည္သူႏွင့္ ပူးေပါင္းေရးဆီ ေရာက္လိုက္ျဖစ္ကာ ပင္လယ္ျပင္ထဲတြင္ ၀ိုင္းၾကီးပတ္ပတ္လည္ေနသကဲ့သို႔ ျဖစ္လာပါေတာ့သည္။
ပို၍ ဆိုးသည့္အခ်က္မွာကား Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံထားသည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနေသာ္လည္း အဆိုပါအေတြးအေခၚ၏ အေရးၾကီးဆံုး အခ်က္ျဖစ္သည့္ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းေရး ေရတိုရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္က ေပ်ာက္ကြယ္ ေနျခင္းသာ ျဖစ္ေလသည္။ ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္ေဆာင္သည့္ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ား ထြက္ေပၚလာသည္ႏွင့္ တျပိဳင္နက္ ႏိုင္ငံေရးစစ္မ်က္ႏွာသည္ ေမရီခ်က္ပလင္း ဆြံ႕အနားမၾကားေက်ာင္း အသြင္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ား (သို႕မဟုတ္) ခါးပိုက္ႏွိဳက္မ်ား နယ္လုသည့္ အသြင္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ား ျဖစ္လာေလေတာ့သည္။
ျပည္သူလူထုက ေရြးခ်ယ္တာ၀န္ေပးထားသည့္ အေရးပါေသာ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚထြက္ေရးဆိုသည့္အခ်က္ကို တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္လႊဲေျပာဆိုေလ့ရွိၾကျပီး၊ မလြဲသာ မေရွာင္သာ အေျခအေနမ်ား ေပၚလာလွ်င္လဲ ေရငံုႏွဳတ္ပိတ္ ေနလိုက္ၾကေလ့ရွိပါသည္။ ျပည္သူလူထုက မေရြးခ်ယ္ထားပဲ တာ၀န္သိသည့္ ႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၾကိဳးပမ္းေတာင္းဆိုမွဳ စတင္လိုက္ပါလွ်င္လဲ ခါးပိုက္ႏွိဳက္မ်ား ကုန္းလမ္း၊ ေရလမ္း သူ႕နယ္၊ ကိုယ့္နယ္ လုသကဲ့သို႕ ပြဲပ်က္လွ်င္ျပီးေရာ သေဘာထားကား ထိုးႏွက္ တိုက္ခိုက္ၾကပါေတာ့သည္။
အေျဖကားရွင္းပါသည္။ တကၠသိုလ္က ဘြဲ႕ရခ်င္လွ်င္ အထက္တန္းစာေမးပြဲကို အရင္ေအာင္ရပါမည္။ အထက္တန္းစာေမးပြဲကို ေက်ာ္ခြသြားလို၍ မရပါ။ မျဖစ္မေန ျဖတ္သန္းရပါမည္။ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာေစလိုသည့္ ေရွရည္ပန္းတိုင္ကို Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံသည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားျဖင့္ သြားလိုလွ်င္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားခဲ့ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္သ႑ာန္တမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေရတိုပန္းတိုင္အျဖစ္ ဦးတည္သတ္မွတ္ ရေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ ယင္းအခ်က္ကို လက္မခံလိုလွ်င္ Initial Transition အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးျခင္း မျပဳပဲ Political liberalization အေတြးအေခၚကို လက္ခံလိုက္သည္က ပို၍ ေကာင္းမြန္သည္။ အေတြးအေခၚက လမ္းစဥ္မ်ားကို ဦးေဆာင္သည္ျဖစ္ရာ အေတြးအေခၚ မရွင္းလင္းပဲ ႏိုင္ငံေရးကို ဦးေဆာင္ေနလွ်င္ မျပတ္သားေသာ လမ္းစဥ္မ်ားေၾကာင့္ ရွင္းလင္းသည့္ အေတြးအေခၚ ရွိေနေသာ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားသာမက ျပည္သူလူထု တရပ္လံုးကိုပါ ထိခိုက္ေစႏိုင္သည္။
ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္ေဆာင္သည့္ အစိုးရတရပ္ ေပၚထြက္လာေရးဆိုေသာ အေျခခံ ပန္းတိုင္ကို လက္ခံရံုႏွင့္ ျပီးေသးသည္ကား မဟုတ္ပဲ ဦးတည္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရအသြင္ေပၚမူတည္၍ ပိုမိုအာရံုစိုက္လုပ္ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ား၊ ေလွ်ာ့ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားလည္း ရွိလာတတ္သည္။ ဥပမာ- လူထုတိုက္ပြဲႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို အာရံုစိုက္သည္ဆိုလွ်င္ ေတာ္လွန္ေရးကို လူထုႏွင့္ တသားတည္းျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရပါမည္။ ျပည္သူအမ်ားအား ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးစိတ္ ျဖစ္လာေစရန္ တြန္းအားေပးရပါမည္။ ေမွ်ာ္ေတာ္ေယာင္ျဖစ္ေအာင္ အခုပဲ ႏိုင္ငံတကာ ၀င္လာေတာ့မည္ဆိုလိုက္၊ အခုပဲ လူထုနည္းနဲ႕မွ ေအာင္ျမင္ေတာ့မည္ဆိုလိုက္ လုပ္ေနျခင္းမွာ တိုက္ပြဲအတြင္း ေတြေ၀မွဳကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။
တိုက္ပြဲတခုတြင္ စစ္ကူလာမည္ဟု ယံုၾကည္ထားေသာ တပ္မွဴး၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ တပ္သားမ်ား၏ခံယူခ်က္ႏွင့္ စစ္ကူမလာႏိုင္၊ မိမိဘာသာတိုက္ရမည္ဟု သိထားေသာ တပ္မွဴးတေယာက္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ တပ္သားမ်ား၏ ခံယူခ်က္တို႔ မည္မွ်ကြာျခားလွသည္ကို ဂရုျပဳျပီး လူထု၏ ႏိုင္ငံေရးေရခ်ိန္၊ အေတြးအေခၚ ေရခ်ိန္ႏွင့္ အကိုက္ညီဆံုးေသာ လမ္းစဥ္မ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကရမည္ျဖစ္သည္။ သို႕ျဖစ္ရာ အေတြးအေခၚ ရွင္းလင္းမွသာ ထိေရာက္ေသာ အလုပ္မ်ားကို လုပ္ႏိုင္မည္ျဖစ္ေလသည္။
အျခားေသာ အေတြးအေခၚ တခုျဖစ္သည့္ Political liberalization သို႕ ေျပာင္းလဲ လက္ခံက်င့္သံုးသူမ်ားက Initial Transition အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးခဲ့ၾကသည္မွာ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ ေက်ာ္လာျပီး ထူးျခားမွဳ မရွိေတာ့၍ (၀ါ) Initial Transition အေတြးအေခၚမွ ဦးေဆာင္ထားေသာ လမ္းေၾကာင္းမ်ားသည္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ျခင္း မရွိေတာ့၍ အေတြးအေခၚ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းဟု ဆိုတတ္ၾကပါသည္။ သို႕ေပမယ့္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ အေရး အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ခရီးတြင္ Initial Transition အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္ခဲ့သည္ ဟူ၍ကား တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာဆို၍ မရပါ။ Initial Transition အေတြးအေခၚ၏ လမ္းေၾကာင္းမ်ားျဖစ္ေသာ လူထုတိုက္ပြဲ၊ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရး၊ ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားေပးေရး စသည္တို႔ကို ကိုင္စြဲခဲ့ၾကေသာ္လည္း အဆိုပါအေတြးအေခၚ၏ ေရတိုပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚေပါက္လာေရးကို ဦးတည္ျခင္း မရွိခဲ့ၾကပါ။
ေရတိုပန္းတိုင္ေရာက္ျပီးမွ ေရရွည္ပန္းတိုင္သို႔ သြားရသည့္ လမ္းေၾကာင္းေပၚမွ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး၊ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရး စသည္တို႔ကို ဦးတည္ရင္း အခ်ိန္ကုန္ ခဲ့ၾကသည္က မ်ားပါသည္။
ဆယ္တန္းေက်ာင္းသားက တကၠသိုလ္ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ စာမ်ားကိုပဲ ဖတ္ေနသည့္အခါ ဆယ္တန္း စာေမးပြဲလဲ မေအာင္ႏိုင္၊ တကၠသိုလ္က ဘြဲ႔လဲ မရပဲ ကန္႔လန္႔ ကန္႔လန္႔ ျဖစ္ေနသည့္ အေျခအေနမ်ိဳးသို႔ ေရာက္ေနျခင္းသာ ျဖစ္ရာ Initial Transition အေတြးအေခၚ (သို႔မဟုတ္) အာဏာရွင္ စနစ္အား ျဖိဳခ် ျခင္း (authoritarian breakdown) အေတြးအေခၚမွာ လံုး၀ က်ဆင္းသြားျပီဟုကား မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာပိုင္ခြင့္မရွိ။ အင္အားမ်ားစုစည္းျပီး၊ လူထုႏွင့္အတူ လက္တြဲ၍ ေရတိုပန္းတိုင္ကို ဦးတည္ႏိုင္သည့္ အခ်ိန္တြင္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေပလိမ့္မည္။
အလားတူပင္ အာဏာရွင္တို႔ဘက္မွ civil liberties မ်ား ဖန္တီးျခင္း၊ ဖိႏွိပ္မွဳ ေျဖေလွ်ာ့ျခင္းမ်ားျဖင့္ စတင္ျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည့္ Political liberalization အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားမွာ ေအာင္ျမင္မည္၊ က်ဆံုးမည္ကိုလည္း မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာပိုင္ခြင့္ မရွိ။ ေအာင္ျမင္ျပီး democratic consolidation ပန္းတိုင္သို႕ ေရာက္သြားသည့္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ သက္ေသသာဓက မ်ားရွိသကဲ့သို႕၊ လမ္းတ၀က္မွာတင္ partial democracy အျဖစ္ ကန္႕လန္႕ျဖစ္ေနသည္ မ်ားလဲ ရွိပါသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ဘက္မွ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေနာက္ကြယ္မွ ၾကိဳးကိုင္ထားသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွေသာ္ လည္းေကာင္း အေရးမလွသျဖင့္ liberalization ကို abort လုပ္လိုက္ျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို အသက္ျပန္သြင္းသြား သည္မ်ားရွိသကဲ့သို႔၊ တပိုင္းတစ အေျခအေနက်မွ အာဏာရွင္တို႔ စိတ္ေျပာင္းကာ အာဏာျပန္သိမ္းသြား သည္လဲ ရွိပါသည္။
ယခုဆက္လက္ျပီး Political liberalization အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ ႏိုင္ငံေရး သေဘာတရားမ်ားကို တင္ျပပါမည္။
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)
ခင္မမမ်ိဳး
ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္
ဂရိဘာသာျဖင့္ demokratia ၊ အဓိပၸာယ္အားျဖင့္ demos (people) kratos (rule) စသည့္ စကားလံုးသည္ ျပင္သစ္ဘာသာျဖင့္ democratie သို႕ ေျပာင္းလဲ သြားခဲ့ျပီး၊ ဆယ့္ေျခာက္ရာစုတြင္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ democracy ဟု ထပ္ဆင့္ ေျပာင္းလဲသြားျပီး ေနာက္ပိုင္းကာလတေလွ်ာက္ ဒီမိုကေရစီဆိုေသာ စကားလံုးသည္ ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းၾကီးအတြင္းသို႕ တစထက္တစ တိုး၀င္လာခဲ့ေလသည္။ ဒီမိုကေရစီ ဟူေသာ အေတြးအေခၚတြင္ မူကြဲမ်ား၊ မ်ားစြာ ရွိပါသည္။ classical democracy, developmental republicanism, protective republicanism, protective democracy, legal democracy, developmental democracy, liberal democracy, direct democracy, participatory democracy, cosmopolitan democracy, competitive elitist democracy, social democracy စသည္ျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ အမ်ိဳးအစားမ်ားကလဲ ကြဲျပားျခားနားၾကသည္။ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ား၊ ျဖစ္ေပၚ တိုးတက္မွဳအဆင့္မ်ားကလဲ ရွဳပ္ေထြးနက္နဲလွသည္။
ဒီမိုကေရစီေရးရာ အေတြးအေခၚမ်ားျဖင့္ ကမၻာတ၀ွမ္းတြင္ ေၾကြလြင့္သြားခဲ့ေသာ အသက္မ်ားစြာ ရွိသကဲ့သို႕ ရွင္သန္သြားခဲ့ေသာ အသက္မ်ားစြာလဲ ရွိခဲ့သည္။ ေပးဆပ္ခဲ့ရေသာ ဘ၀မ်ားစြာ ရွိသကဲ့သို႕ ထြန္းေတာက္လာေသာ ဘ၀မ်ားစြာလဲ ရွိခဲ့သည္။ အဆိုပါ အေတြးအေခၚမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အမွန္၊ အမွားမ်ားကိုလဲ ယေန႕အခ်ိန္ထိ ျငင္းခုန္ေနၾကဆဲ။ ျငင္းခုန္မွဳမ်ားအၾကားတြင္ ယေန႕ေခတ္ကာလ၌ မွန္ကန္ေနေသာ အခ်က္ႏွစ္ခုကေတာ့ ရွိသည္။ တခုကား ကမၻာေပၚရွိ ႏိုင္ငံေရးအေဆာက္အအံု အမ်ားအျပားသည္ မိမိတို႕ကိုယ္ကို ဒီမိုကေရစီ အသြင္သ႑ာန္ တမ်ိဳးမ်ိဳး၏ အေဆာက္အအံုတခုဟု သတ္မွတ္ေျပာဆိုေလ့ ရွိၾကျပီး၊ ႏိုင္ငံေရးသမားအမ်ားစုသည္ မိမိတို႕ကိုယ္ကို democrat ဟု သတ္မွတ္ထားၾကျခင္းျဖစ္သည္။ အျခားတခုမွာကား မည္သို႕ေသာ အေတြးအေခၚ မူကြဲမ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္သည့္ ဒီမိုကေရစနစ္ပင္ျဖစ္ေစ၊ ေန႕ခ်င္းညခ်င္း ေပၚထြက္လာသည္ မဟုတ္ပဲ တည္ေဆာက္မွဳ ျဖစ္စဥ္တရပ္ ရွိေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္။
၂၀ ရာစုေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ (၀ါ) အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ (democratization) ဆိုေသာ အေတြးအေခၚတရပ္က ကမၻာကို စိုးမိုးလာခဲ့သည္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံေရးစနစ္မ်ား၏ ေျခာက္ဆယ့္ရွစ္ရာခိုင္ႏွဳန္းမွာ အာဏာရွင္စနစ္ ျဖစ္ခဲ့ရာမွ၊ ေနာင္အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ၾကာ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ကား အာဏာရွင္စနစ္ က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံ ၂၆ ရာခိုင္ႏွဳန္းသာ က်န္ရွိေတာ့သည္။ ထိုမွ တဆင့္ တျဖည္းျဖည္း ေလ်ာ့က်သြားခဲ့ရာ ႏွစ္ဆယ့္တစ္ရာစုကာလတြင္ အာဏာရွင္စနစ္က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံအေရအတြက္မွာ လက္ခ်ိဳးေရတြက္လို႕ ရလာခဲ့ျပီး၊ ယင္းတို႕အထဲတြင္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ က်င့္သံုးေနေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံလဲ ပါ၀င္ေနခဲ့သည္။
အဆိုပါ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ မိုးၾကိဳးပစ္ခ်ိန္၌ ကြင္းလယ္ေခါင္တြင္ ထီးထီးၾကီး ရပ္ေနရန္ မ၀ံ့မရဲ ျဖစ္၍ ပုန္းေအာင္းရာ အရိပ္ကို ရွာၾကသည့္ ထံုးစံအတိုင္း ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ဆိုေသာ အေတြးအေခၚ ေအာက္သို႕ ၀င္ေရာက္ပုန္းေအာင္းႏိုင္ရန္ စစ္အုပ္စုတို႕မွ ၾကိဳးပမ္းရပါေတာ့သည္။ ယင္းသို႕ၾကိဳးပမ္းရာတြင္ တပိုင္းတစ ဒီမိုကေရစီ (partial democracy) ႏွင့္ အာဏာရွင္စနစ္ (authoritarianism) တို႕ အၾကားတြင္ တည္ရွိေနေသာ Political liberalization လမ္းေၾကာင္းကို အာဏာရွင္တို႕ ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိသြားၾကဟန္ တူပါသည္။ အဆိုပါ လမ္းေၾကာင္းအရ ဖိႏွိပ္မွဳ ေျဖေလွ်ာ့ျခင္း (ease of repression) မွာ အာဏာရွင္တို႕ မွ စတင္ ျပဳလုပ္ရျခင္းျဖစ္ျပီး၊ ဒီမိုကေရစီ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာမွဳ (democratic consolidation) ပန္းတိုင္သို႕ ဦးတည္သြားရာတြင္လည္း အာဏာရွင္တို႕၏ ဦးေဆာင္မွဳ အခန္းက႑က မပါမျဖစ္ ပါ၀င္သည္ျဖစ္ရာ ျမန္မာစစ္အာဏာရွင္တို႕သာမက မည္သည့္အာဏာရွင္အတြက္မဆို ႏွစ္ျခိဳက္ဖြယ္ လမ္းေၾကာင္းပင္ျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္တို႕အတြက္ ပိုမို ႏွစ္ျခိဳက္ဖြယ္ရာ အခ်က္ကား political liberalization မွတဆင့္ democratic consolidation သို႕ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ လမ္းေၾကာင္းသည္ အာဏာရွင္တို႕ လက္ထဲတြင္ ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ ဆုပ္ကိုင္ထားႏိုင္သည့္ လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္သျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ဘက္မွ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေနာက္ကြယ္မွ ၾကိဳးကိုင္ထားသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွေသာ္ လည္းေကာင္း အေရးမလွပါက liberalization ကို abort လုပ္လိုက္ျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို အသက္ျပန္သြင္းရန္ (၀ါ) အာဏာျပန္သိမ္းရန္ လြယ္ကူျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။
အာဏာရွင္မ်ားဘက္က မည္သို႕ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိသည္ျဖစ္ေစ၊ political liberalization ကို စတင္သည္ႏွင့္တျပိဳင္နက္ political space ကို အနည္းငယ္ ဟေပးရစျမဲျဖစ္ရာ၊ အဆိုပါ ဟေပးသည့္ အေပါက္ငယ္ေလးမွတဆင့္ တစတစ ခ်ဲ႕ထြင္ယူ၍ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္၏ ပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာမွဳ (Democratic Consolidation) ကို အေရာက္သြားရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ political liberalization အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးသူမ်ားလဲ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ကလဲ ဤအေတြးအေခၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚထြက္လာသည့္ လမ္းေၾကာင္းကို evolution လမ္းစဥ္ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ၾကပါသည္။
ဤအေတြးအေခၚႏွင့္ လမ္းစဥ္ ေပၚထြက္လာသည္ႏွင့္ ကနဦး ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ (Initial Transition) အေတြးအေခၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚထြက္လာေသာ ႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ၾကာ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးကို လႊမ္းမိုးထားခဲ့သည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ ထိပ္တိုက္ ထိခတ္မွဳမ်ား ျဖစ္ေပၚ လာပါေတာ့သည္။
Initial Transition ဆိုသည္ကား ဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံမ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစနစ္ကို လိုလားလာသည့္ အာဏာရွင္မ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံတကာအစိုးရႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ ဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံမ်ားႏွင့္ အာဏာရွင္မ်ား ပူးေပါင္း၍ ျဖစ္ေစ၊ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (interim government) မ်ား ဖြဲ႕စည္း၍ democratic consolidation ပန္းတိုင္ကို အေရာက္သြားေစမည့္ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳမ်ားကို ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
အခ်ိဳ႕က ဤလမ္းေၾကာင္းမ်ားကို revolution လမ္းစဥ္ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ၾကပါသည္။ သို႕ရာတြင္ ေတာ္လွန္ေရး (revolution) ဆိုသည္ကား အလြန္တရာပင္ နက္နဲသိမ္ေမြ႕လွေသာ အေၾကာင္းအရာ တခုျဖစ္ျပီး၊ ၄င္းကိုယ္တိုင္ကပင္ ဒီမိုကေရစီ ဆိုေသာ အေတြးအေခၚၾကီး တရပ္ကဲ့သို႕ေသာ အေတြးအေခၚၾကီး တရပ္ျဖစ္ေလရာ ဒီမိုကေရစီေရးရာ တစိတ္တပိုင္း အေတြးအေခၚ ေလးတခုျဖစ္သည့္ Initial Transition အေတြးအေခၚျဖင့္ မေရာေထြးမိေစရန္ သတိျပဳေစလိုပါသည္။
Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ လမ္းေၾကာင္း ေလးခုကို ဆက္လက္တင္ျပပါမည္။
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)
ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္
ဂရိဘာသာျဖင့္ demokratia ၊ အဓိပၸာယ္အားျဖင့္ demos (people) kratos (rule) စသည့္ စကားလံုးသည္ ျပင္သစ္ဘာသာျဖင့္ democratie သို႕ ေျပာင္းလဲ သြားခဲ့ျပီး၊ ဆယ့္ေျခာက္ရာစုတြင္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ democracy ဟု ထပ္ဆင့္ ေျပာင္းလဲသြားျပီး ေနာက္ပိုင္းကာလတေလွ်ာက္ ဒီမိုကေရစီဆိုေသာ စကားလံုးသည္ ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းၾကီးအတြင္းသို႕ တစထက္တစ တိုး၀င္လာခဲ့ေလသည္။ ဒီမိုကေရစီ ဟူေသာ အေတြးအေခၚတြင္ မူကြဲမ်ား၊ မ်ားစြာ ရွိပါသည္။ classical democracy, developmental republicanism, protective republicanism, protective democracy, legal democracy, developmental democracy, liberal democracy, direct democracy, participatory democracy, cosmopolitan democracy, competitive elitist democracy, social democracy စသည္ျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ အမ်ိဳးအစားမ်ားကလဲ ကြဲျပားျခားနားၾကသည္။ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ား၊ ျဖစ္ေပၚ တိုးတက္မွဳအဆင့္မ်ားကလဲ ရွဳပ္ေထြးနက္နဲလွသည္။
ဒီမိုကေရစီေရးရာ အေတြးအေခၚမ်ားျဖင့္ ကမၻာတ၀ွမ္းတြင္ ေၾကြလြင့္သြားခဲ့ေသာ အသက္မ်ားစြာ ရွိသကဲ့သို႕ ရွင္သန္သြားခဲ့ေသာ အသက္မ်ားစြာလဲ ရွိခဲ့သည္။ ေပးဆပ္ခဲ့ရေသာ ဘ၀မ်ားစြာ ရွိသကဲ့သို႕ ထြန္းေတာက္လာေသာ ဘ၀မ်ားစြာလဲ ရွိခဲ့သည္။ အဆိုပါ အေတြးအေခၚမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အမွန္၊ အမွားမ်ားကိုလဲ ယေန႕အခ်ိန္ထိ ျငင္းခုန္ေနၾကဆဲ။ ျငင္းခုန္မွဳမ်ားအၾကားတြင္ ယေန႕ေခတ္ကာလ၌ မွန္ကန္ေနေသာ အခ်က္ႏွစ္ခုကေတာ့ ရွိသည္။ တခုကား ကမၻာေပၚရွိ ႏိုင္ငံေရးအေဆာက္အအံု အမ်ားအျပားသည္ မိမိတို႕ကိုယ္ကို ဒီမိုကေရစီ အသြင္သ႑ာန္ တမ်ိဳးမ်ိဳး၏ အေဆာက္အအံုတခုဟု သတ္မွတ္ေျပာဆိုေလ့ ရွိၾကျပီး၊ ႏိုင္ငံေရးသမားအမ်ားစုသည္ မိမိတို႕ကိုယ္ကို democrat ဟု သတ္မွတ္ထားၾကျခင္းျဖစ္သည္။ အျခားတခုမွာကား မည္သို႕ေသာ အေတြးအေခၚ မူကြဲမ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္သည့္ ဒီမိုကေရစနစ္ပင္ျဖစ္ေစ၊ ေန႕ခ်င္းညခ်င္း ေပၚထြက္လာသည္ မဟုတ္ပဲ တည္ေဆာက္မွဳ ျဖစ္စဥ္တရပ္ ရွိေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္။
၂၀ ရာစုေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ (၀ါ) အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ (democratization) ဆိုေသာ အေတြးအေခၚတရပ္က ကမၻာကို စိုးမိုးလာခဲ့သည္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံေရးစနစ္မ်ား၏ ေျခာက္ဆယ့္ရွစ္ရာခိုင္ႏွဳန္းမွာ အာဏာရွင္စနစ္ ျဖစ္ခဲ့ရာမွ၊ ေနာင္အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ၾကာ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ကား အာဏာရွင္စနစ္ က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံ ၂၆ ရာခိုင္ႏွဳန္းသာ က်န္ရွိေတာ့သည္။ ထိုမွ တဆင့္ တျဖည္းျဖည္း ေလ်ာ့က်သြားခဲ့ရာ ႏွစ္ဆယ့္တစ္ရာစုကာလတြင္ အာဏာရွင္စနစ္က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံအေရအတြက္မွာ လက္ခ်ိဳးေရတြက္လို႕ ရလာခဲ့ျပီး၊ ယင္းတို႕အထဲတြင္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ က်င့္သံုးေနေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံလဲ ပါ၀င္ေနခဲ့သည္။
အဆိုပါ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ မိုးၾကိဳးပစ္ခ်ိန္၌ ကြင္းလယ္ေခါင္တြင္ ထီးထီးၾကီး ရပ္ေနရန္ မ၀ံ့မရဲ ျဖစ္၍ ပုန္းေအာင္းရာ အရိပ္ကို ရွာၾကသည့္ ထံုးစံအတိုင္း ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ဆိုေသာ အေတြးအေခၚ ေအာက္သို႕ ၀င္ေရာက္ပုန္းေအာင္းႏိုင္ရန္ စစ္အုပ္စုတို႕မွ ၾကိဳးပမ္းရပါေတာ့သည္။ ယင္းသို႕ၾကိဳးပမ္းရာတြင္ တပိုင္းတစ ဒီမိုကေရစီ (partial democracy) ႏွင့္ အာဏာရွင္စနစ္ (authoritarianism) တို႕ အၾကားတြင္ တည္ရွိေနေသာ Political liberalization လမ္းေၾကာင္းကို အာဏာရွင္တို႕ ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိသြားၾကဟန္ တူပါသည္။ အဆိုပါ လမ္းေၾကာင္းအရ ဖိႏွိပ္မွဳ ေျဖေလွ်ာ့ျခင္း (ease of repression) မွာ အာဏာရွင္တို႕ မွ စတင္ ျပဳလုပ္ရျခင္းျဖစ္ျပီး၊ ဒီမိုကေရစီ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာမွဳ (democratic consolidation) ပန္းတိုင္သို႕ ဦးတည္သြားရာတြင္လည္း အာဏာရွင္တို႕၏ ဦးေဆာင္မွဳ အခန္းက႑က မပါမျဖစ္ ပါ၀င္သည္ျဖစ္ရာ ျမန္မာစစ္အာဏာရွင္တို႕သာမက မည္သည့္အာဏာရွင္အတြက္မဆို ႏွစ္ျခိဳက္ဖြယ္ လမ္းေၾကာင္းပင္ျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္တို႕အတြက္ ပိုမို ႏွစ္ျခိဳက္ဖြယ္ရာ အခ်က္ကား political liberalization မွတဆင့္ democratic consolidation သို႕ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ လမ္းေၾကာင္းသည္ အာဏာရွင္တို႕ လက္ထဲတြင္ ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ ဆုပ္ကိုင္ထားႏိုင္သည့္ လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္သျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ဘက္မွ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေနာက္ကြယ္မွ ၾကိဳးကိုင္ထားသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွေသာ္ လည္းေကာင္း အေရးမလွပါက liberalization ကို abort လုပ္လိုက္ျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို အသက္ျပန္သြင္းရန္ (၀ါ) အာဏာျပန္သိမ္းရန္ လြယ္ကူျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။
အာဏာရွင္မ်ားဘက္က မည္သို႕ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိသည္ျဖစ္ေစ၊ political liberalization ကို စတင္သည္ႏွင့္တျပိဳင္နက္ political space ကို အနည္းငယ္ ဟေပးရစျမဲျဖစ္ရာ၊ အဆိုပါ ဟေပးသည့္ အေပါက္ငယ္ေလးမွတဆင့္ တစတစ ခ်ဲ႕ထြင္ယူ၍ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္၏ ပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာမွဳ (Democratic Consolidation) ကို အေရာက္သြားရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ political liberalization အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးသူမ်ားလဲ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ကလဲ ဤအေတြးအေခၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚထြက္လာသည့္ လမ္းေၾကာင္းကို evolution လမ္းစဥ္ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ၾကပါသည္။
ဤအေတြးအေခၚႏွင့္ လမ္းစဥ္ ေပၚထြက္လာသည္ႏွင့္ ကနဦး ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ (Initial Transition) အေတြးအေခၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚထြက္လာေသာ ႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ၾကာ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးကို လႊမ္းမိုးထားခဲ့သည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ ထိပ္တိုက္ ထိခတ္မွဳမ်ား ျဖစ္ေပၚ လာပါေတာ့သည္။
Initial Transition ဆိုသည္ကား ဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံမ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစနစ္ကို လိုလားလာသည့္ အာဏာရွင္မ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံတကာအစိုးရႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ ဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံမ်ားႏွင့္ အာဏာရွင္မ်ား ပူးေပါင္း၍ ျဖစ္ေစ၊ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (interim government) မ်ား ဖြဲ႕စည္း၍ democratic consolidation ပန္းတိုင္ကို အေရာက္သြားေစမည့္ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳမ်ားကို ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
အခ်ိဳ႕က ဤလမ္းေၾကာင္းမ်ားကို revolution လမ္းစဥ္ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ၾကပါသည္။ သို႕ရာတြင္ ေတာ္လွန္ေရး (revolution) ဆိုသည္ကား အလြန္တရာပင္ နက္နဲသိမ္ေမြ႕လွေသာ အေၾကာင္းအရာ တခုျဖစ္ျပီး၊ ၄င္းကိုယ္တိုင္ကပင္ ဒီမိုကေရစီ ဆိုေသာ အေတြးအေခၚၾကီး တရပ္ကဲ့သို႕ေသာ အေတြးအေခၚၾကီး တရပ္ျဖစ္ေလရာ ဒီမိုကေရစီေရးရာ တစိတ္တပိုင္း အေတြးအေခၚ ေလးတခုျဖစ္သည့္ Initial Transition အေတြးအေခၚျဖင့္ မေရာေထြးမိေစရန္ သတိျပဳေစလိုပါသည္။
Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ လမ္းေၾကာင္း ေလးခုကို ဆက္လက္တင္ျပပါမည္။
(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)
by : ခင္မမမ်ိဳး
နိဒါန္း
လူတေယာက္၏ ဘ၀လမ္းေၾကာင္းတြင္ျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံေရးလမ္းစဥ္မ်ားတြင္ျဖစ္ေစ အေတြးအေခၚက အဓိကက်ေလသည္။ အေတြးအေခၚ ရွင္းလင္းမွသာ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းကို သတ္မွတ္ေရြးခ်ယ္ႏိုင္သည္။ တိက်စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္သည္။
အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးေနလွ်င္ လမ္းစဥ္မ်ားကလည္း ေ၀၀ါးေနတတ္သည္။ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရာတြင္လဲ တိက်ျပတ္သားမွဳ မရွိျဖစ္တတ္သည္။ ၾကံတိုင္းမေျမာက္ပဲ လုပ္တိုင္း မေအာင္ ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။ အခ်ိဳ႕က လမ္းစဥ္ကို ေရြးခ်ယ္ျပီးမွ အေတြးအေခၚကို လိုက္လံ စဥ္းစားတတ္သည္။ ပုဂၢိဳလ္ခင္မွ တရားမင္တယ္ ဆိုေသာ စကားလံုးကား ဤသို႕ေသာ အေျခအေနကို ဆိုလိုရင္း ရွိဟန္တူသည္။ လမ္းစဥ္ကို အရင္ ေရြးခ်ယ္ ထားျခင္း မရွိပဲ ေလးစားရင္းစြဲရွိေနေသာ လူပုဂၢိဳလ္တဦးတေယာက္ (သို႕မဟုတ္) အဖြဲ႕အစည္း တခု၏ ဦးေဆာင္မွဳေနာက္ကို လိုက္ပါျခင္းျဖစ္သည္။ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မွဳမ်ားႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္စြဲ၊ အဖြဲ႕စြဲ စိတ္ဓာတ္ မ်ား ေပၚေပါက္လာရျခင္းမွာ အဆိုပါ အေျခအေနေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
အခ်ိဳ႕ကက်ေတာ့ အေျခအေန တရပ္၏ လွံဳေဆာ္မွဳေၾကာင့္ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲလာျခင္းျဖစ္ျပီး၊ ထိုလမ္းစဥ္ အေျခခံထားသည့္ အေတြးအေခၚပိုင္းတြင္မူ ရွင္းလင္းျပတ္သားမွဳ မရွိ ျဖစ္ေနတတ္သည္။
သာကူးလုပ္တတ္သူမ်ား၊ ခြေက်ာ္စားတတ္သူမ်ား၊ ႏွစ္ဖက္ခၽြန္လုပ္တတ္သူမ်ား၊ စမူဆာ လုပ္တတ္သူမ်ားမွာ ဤအမ်ိဳးအစားမွ ထြက္ေပၚ လာေလ့ရွိသည္။ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲျပီးမွ လမ္းဆံုးသည္ အထိ ျပီးဆံုးေအာင္ မေလွ်ာက္သူမ်ားမွာလဲ ဤအမ်ိဳးအစားထဲမွ ေပၚထြက္ လာတတ္သည္။ သို႕ရာတြင္ လမ္းဆံုးသည္အထိ မေလွ်ာက္သူတိုင္းကိုကား အေတြးအေခၚ မရွိပဲ အေျခအေန တရပ္၏ လွံဳ႕ေဆာ္မွဳေၾကာင့္ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲလာသူမ်ားဟု တရားေသ သတ္မွတ္၍ ကား မရ။ အေတြးအေခၚတရပ္ ရွိျပီးမွ အဆိုပါအေတြးအေခၚ ေဖာက္ျပန္သြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) လူမွဳေရး၊ စီးပြားေရး အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ အဆိုပါ အေတြးအေခၚကို ဆက္လက္ဆုပ္ကိုင္ထားႏိုင္မည့္ ခိုင္မာေသာ စိတ္ဓာတ္ ပ်က္ျပယ္သြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) အေတြးအေခၚသစ္တရပ္၏ ဆြဲေဆာင္ရာသို႕ လိုက္ပါသြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းတရပ္၏ ဦးေဆာင္မွဳေနာက္သို႕ လိုက္ပါသြားျခင္း စသည္မ်ားေၾကာင့္လဲ မူလဆုပ္ကိုင္ ထားေသာ လမ္းစဥ္ကို စြန္႕ခြာသြားျခင္းမ်ား ရွိလာတတ္ပါသည္။
မည္သို႕ဆိုေစ လမ္းစဥ္မ်ား၊ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ အေတြးအေခၚမ်ား ပါ၀င္ေနစျမဲပင္ျဖစ္ရာ လမ္းစဥ္တခုကို မေရြးခ်ယ္ခင္ အဆိုပါလမ္းစဥ္ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ အေတြးအေခၚကို ကနဦးၾကိဳတင္ ေလ့လာသင့္ၾကေပသည္။ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ဘာသာေရး၊ လူမွဳေရးရာမ်ားတြင္ ေရြးခ်ယ္စရာ လမ္းစဥ္မ်ား၊ လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အမ်ားအျပား ရွိေနတတ္ပါသည္။ ထိုလမ္းစဥ္မ်ားကို အေတြးအေခၚမ်ားက ဦးေဆာင္ထားျခင္း ျဖစ္ျပီး၊ တခါတရံတြင္ ၀ိေရာဓိမ်ား၊ အျငင္းပြားဖြယ္ရာမ်ား၊ ထိပ္တိုက္ထိခတ္ေနျခင္းမ်ား၊ တိုက္ရိုက္ဆက္စပ္ေနျခင္းမ်ား၊ သြယ္၀ိုက္ ဆက္စပ္ေနျခင္းမ်ား ျဖစ္တည္ေနတတ္ပါသည္။ ဆက္စပ္ေနေသာ အေတြးအေခၚမ်ား ေပါင္းစပ္သြားျပီး လမ္းစဥ္သစ္မ်ား ေပၚထြန္းလာျခင္းမ်ား ရွိသကဲ့သို႕၊ ထိပ္တိုက္ထိခတ္ေနေသာ သေဘာတရားႏွင့္ အေတြးအေခၚမ်ားေၾကာင့္ ပဋိပကၡမ်ား၊ စစ္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားလာျခင္းမ်ားလဲ ရွိပါသည္။
ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးသမိုင္း၊ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးသမိုင္းတြင္ ဤသို႕ေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားမွာလည္း မ်ားခဲ့ျပီ ျဖစ္သည္။ သမိုင္း တပတ္ျပန္လည္ေနေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားမွာလည္း ဒုနဲ႕ေဒး။ အေတြးအေခၚ တိုက္ပြဲမ်ားမွ စတင္လိုက္ေသာ လမ္းစဥ္တိုက္ပြဲမ်ား၊ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ကံၾကမၼာကို အဆံုးအျဖတ္ေပးသည့္ ဦးတည္ခ်က္ လမ္းေၾကာင္းတိုက္ပြဲမ်ား၊ ယင္းမွ တဖန္ ဆက္လက္ေပၚထြက္လာေသာ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူတန္းစားအေရး၊ ကုန္ထုတ္လုပ္ေရးထဲက တိုက္ပြဲမ်ားကား စာဖြဲ႕လို႕ပင္ မမွီႏိုင္သည္မို႕ သုေတသန နယ္ပယ္အသီးသီးေတြ ေလ့လာဆန္းစစ္ မွတ္တမ္းျပဳေနၾကရဆဲပင္ ျဖစ္သည္။ ယခု ေဆာင္းပါးသည္ကား အဆိုပါ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ားကို ဆန္းစစ္ေလ့လာထားသည့္ က်မ္းတခု မဟုတ္ပါ။ ယေန႕ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးေလာကကို လႊမ္းမိုးေနေသာ ဒီမိုကေရစီေရးရာ အေတြးအေခၚ ႏွစ္ရပ္ကို တင္ျပလိုေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ေရးသားေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
လူတေယာက္၏ ဘ၀လမ္းေၾကာင္းတြင္ျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံေရးလမ္းစဥ္မ်ားတြင္ျဖစ္ေစ အေတြးအေခၚက အဓိကက်ေလသည္။ အေတြးအေခၚ ရွင္းလင္းမွသာ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းကို သတ္မွတ္ေရြးခ်ယ္ႏိုင္သည္။ တိက်စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္သည္။
အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးေနလွ်င္ လမ္းစဥ္မ်ားကလည္း ေ၀၀ါးေနတတ္သည္။ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရာတြင္လဲ တိက်ျပတ္သားမွဳ မရွိျဖစ္တတ္သည္။ ၾကံတိုင္းမေျမာက္ပဲ လုပ္တိုင္း မေအာင္ ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။ အခ်ိဳ႕က လမ္းစဥ္ကို ေရြးခ်ယ္ျပီးမွ အေတြးအေခၚကို လိုက္လံ စဥ္းစားတတ္သည္။ ပုဂၢိဳလ္ခင္မွ တရားမင္တယ္ ဆိုေသာ စကားလံုးကား ဤသို႕ေသာ အေျခအေနကို ဆိုလိုရင္း ရွိဟန္တူသည္။ လမ္းစဥ္ကို အရင္ ေရြးခ်ယ္ ထားျခင္း မရွိပဲ ေလးစားရင္းစြဲရွိေနေသာ လူပုဂၢိဳလ္တဦးတေယာက္ (သို႕မဟုတ္) အဖြဲ႕အစည္း တခု၏ ဦးေဆာင္မွဳေနာက္ကို လိုက္ပါျခင္းျဖစ္သည္။ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မွဳမ်ားႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္စြဲ၊ အဖြဲ႕စြဲ စိတ္ဓာတ္ မ်ား ေပၚေပါက္လာရျခင္းမွာ အဆိုပါ အေျခအေနေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
အခ်ိဳ႕ကက်ေတာ့ အေျခအေန တရပ္၏ လွံဳေဆာ္မွဳေၾကာင့္ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲလာျခင္းျဖစ္ျပီး၊ ထိုလမ္းစဥ္ အေျခခံထားသည့္ အေတြးအေခၚပိုင္းတြင္မူ ရွင္းလင္းျပတ္သားမွဳ မရွိ ျဖစ္ေနတတ္သည္။
သာကူးလုပ္တတ္သူမ်ား၊ ခြေက်ာ္စားတတ္သူမ်ား၊ ႏွစ္ဖက္ခၽြန္လုပ္တတ္သူမ်ား၊ စမူဆာ လုပ္တတ္သူမ်ားမွာ ဤအမ်ိဳးအစားမွ ထြက္ေပၚ လာေလ့ရွိသည္။ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲျပီးမွ လမ္းဆံုးသည္ အထိ ျပီးဆံုးေအာင္ မေလွ်ာက္သူမ်ားမွာလဲ ဤအမ်ိဳးအစားထဲမွ ေပၚထြက္ လာတတ္သည္။ သို႕ရာတြင္ လမ္းဆံုးသည္အထိ မေလွ်ာက္သူတိုင္းကိုကား အေတြးအေခၚ မရွိပဲ အေျခအေန တရပ္၏ လွံဳ႕ေဆာ္မွဳေၾကာင့္ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲလာသူမ်ားဟု တရားေသ သတ္မွတ္၍ ကား မရ။ အေတြးအေခၚတရပ္ ရွိျပီးမွ အဆိုပါအေတြးအေခၚ ေဖာက္ျပန္သြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) လူမွဳေရး၊ စီးပြားေရး အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ အဆိုပါ အေတြးအေခၚကို ဆက္လက္ဆုပ္ကိုင္ထားႏိုင္မည့္ ခိုင္မာေသာ စိတ္ဓာတ္ ပ်က္ျပယ္သြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) အေတြးအေခၚသစ္တရပ္၏ ဆြဲေဆာင္ရာသို႕ လိုက္ပါသြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းတရပ္၏ ဦးေဆာင္မွဳေနာက္သို႕ လိုက္ပါသြားျခင္း စသည္မ်ားေၾကာင့္လဲ မူလဆုပ္ကိုင္ ထားေသာ လမ္းစဥ္ကို စြန္႕ခြာသြားျခင္းမ်ား ရွိလာတတ္ပါသည္။
မည္သို႕ဆိုေစ လမ္းစဥ္မ်ား၊ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ အေတြးအေခၚမ်ား ပါ၀င္ေနစျမဲပင္ျဖစ္ရာ လမ္းစဥ္တခုကို မေရြးခ်ယ္ခင္ အဆိုပါလမ္းစဥ္ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ အေတြးအေခၚကို ကနဦးၾကိဳတင္ ေလ့လာသင့္ၾကေပသည္။ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ဘာသာေရး၊ လူမွဳေရးရာမ်ားတြင္ ေရြးခ်ယ္စရာ လမ္းစဥ္မ်ား၊ လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အမ်ားအျပား ရွိေနတတ္ပါသည္။ ထိုလမ္းစဥ္မ်ားကို အေတြးအေခၚမ်ားက ဦးေဆာင္ထားျခင္း ျဖစ္ျပီး၊ တခါတရံတြင္ ၀ိေရာဓိမ်ား၊ အျငင္းပြားဖြယ္ရာမ်ား၊ ထိပ္တိုက္ထိခတ္ေနျခင္းမ်ား၊ တိုက္ရိုက္ဆက္စပ္ေနျခင္းမ်ား၊ သြယ္၀ိုက္ ဆက္စပ္ေနျခင္းမ်ား ျဖစ္တည္ေနတတ္ပါသည္။ ဆက္စပ္ေနေသာ အေတြးအေခၚမ်ား ေပါင္းစပ္သြားျပီး လမ္းစဥ္သစ္မ်ား ေပၚထြန္းလာျခင္းမ်ား ရွိသကဲ့သို႕၊ ထိပ္တိုက္ထိခတ္ေနေသာ သေဘာတရားႏွင့္ အေတြးအေခၚမ်ားေၾကာင့္ ပဋိပကၡမ်ား၊ စစ္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားလာျခင္းမ်ားလဲ ရွိပါသည္။
ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးသမိုင္း၊ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးသမိုင္းတြင္ ဤသို႕ေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားမွာလည္း မ်ားခဲ့ျပီ ျဖစ္သည္။ သမိုင္း တပတ္ျပန္လည္ေနေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားမွာလည္း ဒုနဲ႕ေဒး။ အေတြးအေခၚ တိုက္ပြဲမ်ားမွ စတင္လိုက္ေသာ လမ္းစဥ္တိုက္ပြဲမ်ား၊ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ကံၾကမၼာကို အဆံုးအျဖတ္ေပးသည့္ ဦးတည္ခ်က္ လမ္းေၾကာင္းတိုက္ပြဲမ်ား၊ ယင္းမွ တဖန္ ဆက္လက္ေပၚထြက္လာေသာ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူတန္းစားအေရး၊ ကုန္ထုတ္လုပ္ေရးထဲက တိုက္ပြဲမ်ားကား စာဖြဲ႕လို႕ပင္ မမွီႏိုင္သည္မို႕ သုေတသန နယ္ပယ္အသီးသီးေတြ ေလ့လာဆန္းစစ္ မွတ္တမ္းျပဳေနၾကရဆဲပင္ ျဖစ္သည္။ ယခု ေဆာင္းပါးသည္ကား အဆိုပါ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ားကို ဆန္းစစ္ေလ့လာထားသည့္ က်မ္းတခု မဟုတ္ပါ။ ယေန႕ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးေလာကကို လႊမ္းမိုးေနေသာ ဒီမိုကေရစီေရးရာ အေတြးအေခၚ ႏွစ္ရပ္ကို တင္ျပလိုေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ေရးသားေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
By Zin Linn
The KIO has offered to end ongoing fighting if the government will commence talks for a nationwide ceasefire. But Burmese government authorities did not show any positive signal, according to La Nang, a spokesman for the KIO.
Prior to Burma Army and KIO ceasefire negotiation, Secretary-General Ban Ki-moon hailed a meeting between Nobel Peace Prize winner Aung San Suu Kyi and Burmese Government minister Aung Kyi on 25 July, and urged the Government to consider release of political prisoners, according to a statement issued by a spokesperson, as informed by the UN News Centre.
Releasing all remaining political prisoners is the sole most vital step that authorities in Myanmar (Burma) can take, Secretary-General Ban Ki-moon also said on 29 July, expressing hope that the Government of the Asian nation will soon take steps towards greater democracy.
In addition, Mr. Ban telephoned earlier Friday with Wunna Maung Lwin, Myanmar's Foreign Minister, just days after he paid tribute to a meeting between a Government minister and Burma's key prominent opposition figure. In his conversation with Wunna Maung Lwin, Mr. Ban highlighted that he had publicly welcomed the reform measures announced by the new Government, according to his spokesperson.
"He hoped that the Government would now move toward concrete action and take the country forward towards peace, democracy and prosperity."
The Secretary-General also expressed his concern to the Foreign Minister about the ongoing warfare involving some armed groups and the impact of that on civilians, saying the Government must resolve the situation peacefully.
However, the issues of releasing political prisoners and ceasefire with ethnic rebels are still unresolved in the new cabinet as vice-president Tin Aung Myin Oo's faction has been objecting, as said by some observers inside Burma.
According to a source said, President Thein Sein wants Burma Army to withdraw away from the headquarters of the ethnic groups. But, Tin Aung Myint Oo does not agree with Thein Sein. He considers the military maneuver must continue although there are food-shortage problems inside the frontline armed forces. The disagreement between "soft-liner" President Thein Sein and "hardliner" Vice President Tin Aung Myint Oo were considerably inflexible, it seemed the new government could not go further with the two hot issues -- free political prisoners and ceasefire with ethnic rebels.
Eventually, Than Shwe crossed the line and provided resolution, a source said. Thein Sein and Tin Aung Myint Oo have to stay at status quo serving unity of the armed forces. By following Than Shwe's advice, Burma Army has to be maintained unity. The source said it has a document in possession to support his report, According to (S.H.A.N.).
On the other hand, releasing political prisoners and calling peace to armed ethnic groups would provide evidence to the international community that government is really bringing about political change and embracing genuine democratic values.
But, presently, Tin Aung Myin Oo has becoming a barrier on the way to Burma's political restructuring. He became a hard-line vice-president in the new government as the representative of the military bloc. Tin Aung Myint Oo (62) won the Thiha-Thura courage award in fight against Communist rebels in the 1980s. He took charge victorious operations against Communist troops in Eastern Shan State in September 1988, which led to a cease-fire agreement in 1989. He was promoted to secretary-1 when Thein Sein became prime minister in 2007.
In July 2010, Tin Aung Myint Oo traveled to China to meet with Chinese leaders to discuss the issue of ethnic rebels along the Sino-Burma border. As a pro-China, Tin Aung Myin Oo relies too much on China. With China's backing, he believes Burma can neglect Western sanctions and pressures.
Therefore, Secretary-General Ban Ki-moon should not think that establishing democratic transformation in Burma is too easy to proceed. In his March report to the UN Human Rights Council, Ojea Quintana said that a pattern of "gross and systematic" human rights violations in Burma had persisted over a period of several years and still continued. He suggested that a specific fact-finding UN Commission of Inquiry to be convened as soon as possible to scrutinize the series of international crimes.
Not only Mr. Ban but also ASEAN leaders should stop reciting rhetorical verses via media, said some observers in the country. At least, they should show their pragmatic supporting towards Quintana's Commission of Inquiry proposal.
It is a dishonor that the UN and ASEAN members look like less committed on protecting poor people of Burma from atrocious international crimes. Overlooking inhumane international crimes in Burma, it will be in vain to expect a true political talk or reform.
Burma needs wide-ranging international pressure for political change, starting free political prisoners plus nationwide ceasefire.
The talk concerned a Burmese delegation led by Colonel Than Aung, leaders of the Kachin Consultative Council and KIO military wing the Kachin Independence Army (KIA), said KIO Joint-Secretary La Nan. KIA leaders included vice-chief-of-staff Brig-Gen Sumlut Gun Maw and Battalion 4 commander Colonel Zau Raw, he added.
It has not been confirmed so far whether the KIO and Burmese delegation have reached an agreement, with Kachin sources saying further talks between the two sides were likely in the event of a stalemate.
It has not been confirmed so far whether the KIO and Burmese delegation have reached an agreement, with Kachin sources saying further talks between the two sides were likely in the event of a stalemate.
The KIO has offered to end ongoing fighting if the government will commence talks for a nationwide ceasefire. But Burmese government authorities did not show any positive signal, according to La Nang, a spokesman for the KIO.
Prior to Burma Army and KIO ceasefire negotiation, Secretary-General Ban Ki-moon hailed a meeting between Nobel Peace Prize winner Aung San Suu Kyi and Burmese Government minister Aung Kyi on 25 July, and urged the Government to consider release of political prisoners, according to a statement issued by a spokesperson, as informed by the UN News Centre.
Releasing all remaining political prisoners is the sole most vital step that authorities in Myanmar (Burma) can take, Secretary-General Ban Ki-moon also said on 29 July, expressing hope that the Government of the Asian nation will soon take steps towards greater democracy.
In addition, Mr. Ban telephoned earlier Friday with Wunna Maung Lwin, Myanmar's Foreign Minister, just days after he paid tribute to a meeting between a Government minister and Burma's key prominent opposition figure. In his conversation with Wunna Maung Lwin, Mr. Ban highlighted that he had publicly welcomed the reform measures announced by the new Government, according to his spokesperson.
"He hoped that the Government would now move toward concrete action and take the country forward towards peace, democracy and prosperity."
The Secretary-General also expressed his concern to the Foreign Minister about the ongoing warfare involving some armed groups and the impact of that on civilians, saying the Government must resolve the situation peacefully.
However, the issues of releasing political prisoners and ceasefire with ethnic rebels are still unresolved in the new cabinet as vice-president Tin Aung Myin Oo's faction has been objecting, as said by some observers inside Burma.
According to a source said, President Thein Sein wants Burma Army to withdraw away from the headquarters of the ethnic groups. But, Tin Aung Myint Oo does not agree with Thein Sein. He considers the military maneuver must continue although there are food-shortage problems inside the frontline armed forces. The disagreement between "soft-liner" President Thein Sein and "hardliner" Vice President Tin Aung Myint Oo were considerably inflexible, it seemed the new government could not go further with the two hot issues -- free political prisoners and ceasefire with ethnic rebels.
Eventually, Than Shwe crossed the line and provided resolution, a source said. Thein Sein and Tin Aung Myint Oo have to stay at status quo serving unity of the armed forces. By following Than Shwe's advice, Burma Army has to be maintained unity. The source said it has a document in possession to support his report, According to (S.H.A.N.).
On the other hand, releasing political prisoners and calling peace to armed ethnic groups would provide evidence to the international community that government is really bringing about political change and embracing genuine democratic values.
But, presently, Tin Aung Myin Oo has becoming a barrier on the way to Burma's political restructuring. He became a hard-line vice-president in the new government as the representative of the military bloc. Tin Aung Myint Oo (62) won the Thiha-Thura courage award in fight against Communist rebels in the 1980s. He took charge victorious operations against Communist troops in Eastern Shan State in September 1988, which led to a cease-fire agreement in 1989. He was promoted to secretary-1 when Thein Sein became prime minister in 2007.
In July 2010, Tin Aung Myint Oo traveled to China to meet with Chinese leaders to discuss the issue of ethnic rebels along the Sino-Burma border. As a pro-China, Tin Aung Myin Oo relies too much on China. With China's backing, he believes Burma can neglect Western sanctions and pressures.
Therefore, Secretary-General Ban Ki-moon should not think that establishing democratic transformation in Burma is too easy to proceed. In his March report to the UN Human Rights Council, Ojea Quintana said that a pattern of "gross and systematic" human rights violations in Burma had persisted over a period of several years and still continued. He suggested that a specific fact-finding UN Commission of Inquiry to be convened as soon as possible to scrutinize the series of international crimes.
Not only Mr. Ban but also ASEAN leaders should stop reciting rhetorical verses via media, said some observers in the country. At least, they should show their pragmatic supporting towards Quintana's Commission of Inquiry proposal.
It is a dishonor that the UN and ASEAN members look like less committed on protecting poor people of Burma from atrocious international crimes. Overlooking inhumane international crimes in Burma, it will be in vain to expect a true political talk or reform.
Burma needs wide-ranging international pressure for political change, starting free political prisoners plus nationwide ceasefire.
By Tony Cliff
LAIZA, Myanmar - "At first the Burmese soldiers were looking very confident, they were moving up on the road shouting and shooting towards the jungle. They just did not realize we were hiding around," said Aung Myat, a 27-year-old soldier with the insurgent Kachin Independence Army (KIA)'s 23rd Battalion.
When the government troops arrived, the insurgent soldiers triggered landmines and started to shoot. The clash was the first of a series of confrontations in the area which lasted almost three days, according to Aung Myat. In the evening of July 18, back in the relative safety of Hkaya Bum camp, the battalion's bamboo barrack headquarters, the young insurgents released an excess of adrenaline when telling their war stories.
Their animated conversation was stifled by the roar of a heavy monsoon rain; a thick mist blanketed the whole area. Between sips from beer cans and puffs from cigarettes brought earlier by a supply truck, they traded their stories with an almost childish excitement, mimicking with their arms the handling of machine guns. "We counted at least eight bodies, including four or five incinerated in a vehicle we destroyed with a grenade, but surely there were more," said Aung Myat.
At 27, Aung Myat is one of the eldest in the battalion: most of the other guerrillas are around 20 years of age. For all of them it was their first ever combat experience. Less than 10 kilometers (km) to the east from the battlefield road, across a succession of jungle-covered hills down a narrow valley, lies Laiza, a small city of 10,000 people that houses the headquarters of the Kachin Independence Organization (KIO), the KIA's sister political organization. Laiza is crossed by a stream marking the Chinese border.
Rumors spread by exile media groups of massive Myanmar military reinforcements and of an imminent offensive hardly seem to have reached the city. Schools, shops and hotels remain open while people attend to their business as usual. Yet two new developments are a reminder that the situation is exceptional and potentially grave. As a safety measure, Chinese authorities have closed the border gate in the middle of downtown from 6 pm to 6 am, presumably to avoid a flood of refugees into their territory.
Thousands of people, mostly women and children, can already be seen crammed in a few locations such as the city hall, a cardboard factory warehouse and the "Manau", a vast ground where the ethnic Kachin organize traditional celebrations. These are the civilians who left their villages when armed hostilities first broke out on June 9. On that day, there was a violent clash at the site of the Dapein dam, about 50 km south of Laiza. The exchange of gunfire signaled the end of 17 years of ceasefire between the Myanmar military and the KIA.
From 1989 onwards, some 15 armed ethnic insurgent groups concluded separate ceasefire agreements with Myanmar's ruling junta. The Kachin had always looked like an exception in Myanmar's complex ethnic jigsaw. With a size of 89,000 square km, more than twice the size of Switzerland, their state is one the country's largest administrative entities. But with an estimated population of 1.36 million (based on 2002 official statistics, the latest available), it's also one of the country's least inhabited areas because of the steep mountains that cover nearly half of the state.
The predominantly Christian Kachin ethnic population is estimated at 1.2 million (out of a total national population of 55 million), half of them living in the Kachin State, the other half in other parts of Myanmar. About 300,000 Kachin also live in neighboring China, where they are known as Jinpo. For historical reasons, the Kachin have managed to develop a strong social and educational system, making them arguably one of the most sophisticated ethnic groups in Myanmar.
The agreement with the Kachin, signed in 1994, was the only one formalized on paper. Essentially, it defined a framework for future business deals with and without Myanmar companies and delineated a portion of the Kachin State that would fall under the KIO's control. However, the document was never made public, which made the assessment of its implementation difficult.
Kareng La Nan,* [1] a teacher from Myitkyina, summarizes many of his ethnic companions' opinions: "Those 17 years have surely brought stability, some social and economic developments and less-human rights violations but we have gained absolutely nothing on the political level."
As with other armed ethnic groups, the Kachin have abandoned their previous claim for independence. Instead, they have demanded a certain degree of autonomy over their own affairs which would guarantee respect for their own rights and culture.
Except for certain Kachin leaders, other politically connected individuals and large private companies who took advantage of business opportunities allowed for in the agreement, many people now view the ceasefire as a fool's bargain. The long list of grievances has fueled the new hostilities. Kachin land, they say, has been systematically looted of its natural resources. The ethnic group has all but lost to the benefit of Burmese companies the lucrative trade in jade which fueled the insurgent organization for decades.
Giant business groups affiliated with the military junta, such as Yuzana, Htoo Trading or Asia World, took up in Kachin State massive production of tapioca and the exploitation of hydropower, timber and various minerals. Still, the sharper arrows are aimed at the Chinese companies which have invested heavily in gold mining, hydropower and other products such as timber with allegedly very little benefit for the local population.
This perceived "one-way" investment policy has stirring up an anti-Chinese feeling with many people. "When they develop large plantations of bananas with export quality standards or gold mining, they bring their own equipment and workers and they don't share with the locals," complains a KIA cadre.
The current most sensitive Chinese investment is the construction of the Myitsone dam, 40 kilometers north of Myitkyina at a site considered by Kachin as a cultural heartland, with a planned capacity of 6,000 megawatts. To many Kachin, the project is an environmental abomination.
Activists say the water in the planned reservoir will put immense pressure on the underground soil and water system. Environmental groups also warn about potential detrimental effects downstream on the lives of millions of people who depend on the Irrawaddy River's system. It also may be, although this is not confirmed, that the electricity from the dams will be exported entirely to China.
The last straw, it seems, was the junta's order in 2009 to various ethnic armed ceasefire groups to transform into Border Guard Forces (BGF) that must disarm and submit under government officers' command. "It was nothing less than an order to surrender," comments one long-time observer of the ethnic groups.
The KIO, as well as other groups such as the Wa and the Mon, rejected the BGF order and proposed alternative plans which were all flatly rejected by the junta. Subsequently, the KIO was officially declared an outlaw organization.
The June 9 clash marked the official return to armed conflict. "They created this incident as an excuse to penetrate into our territory," claims Zau Awn, the KIO's administrator officer at the central region. However, it looks like the Myanmar military's strategists underestimated the resolve of the Kachin. Perhaps they thought they could repeat the operation they launched in August 2009 against the ethnic Kokang, another armed group who rejected the BGF and was crushed in a few days of fighting.
Under a banner in the Kachin language reading "Operation Victory Journey" in a large meeting room at the downtown Laiza Hotel which has been transformed into a central command post, General Gun Maw, the KIA's 46-year-old deputy chief of staff, sums up many Kachin officers' opinions, "The Burmese soldiers don't have the motivation and very little support from their own people."
Interviews with three Myanmar military prisoners of war in Laiza seem to confirm this assessment. Asked whether he knew the reasons why he was sent here, Aung Myo Hlat,* a 36- year-old captain with the 21st Infantry Battalion, paused for a long minute before finally saying: "I am a soldier, I had to obey."
Soe Myint,* a 48-year-old career sergeant, recalls how he fell unconscious in the bush after a bullet went through his left arm. "I don't know why we are fighting, I just remember that I lost a lot of blood, I fainted and was left alone. When I woke up I was into KIA's hands."
Htoo Lay,* a 22-year-old Karen ethnic private attached to an artillery unit, did not even ask to join the army. "I was forcibly conscripted three years ago by officers while I was waiting for a train at Mandalay railway station." He was hit in the back by shrapnel. "I did not know what to do, the injury was not too bad, I just hid in the bush, KIA soldiers came and shouted 'we won't shoot you, just come out', I came out, I never used my weapon."
Like his two companions and probably like most Burmese soldiers, he was experiencing his first combat. Aung Kyaw Zaw, a former soldier with the Burmese Communist Party who has maintained good relations with ethnic groups along the Chinese border, makes a stark assessment based on his historical knowledge, "The quality of the Burmese army rank and file has never been so low."
The KIA claims it has sent a letter to the Myanmar authorities proposing to deliver the prisoners. "We got no answer," says a KIA officer. "After their return in their army, the prisoners will probably be court-martialed, they will be charged with lack of responsibility, loss of weapon and giving intelligence to the enemy. The officers will get at least seven years of jail."
As the ethnic groups long-time observer says, "The Kachin are feared by many people for their fighting capabilities. During WWII [World War II], when they fought alongside the British, they were given strong credit for helping to kick the Japanese out. They have this 'we can do, we can stand on our own' mentality."
The determination of Kachin soldiers is further strengthened by the knowledge that their enemy's weaponry on the field is not really superior to theirs. In a Hkaya Bum barrack, the KIA laid their arms catch from the three days of battle. Mixed with identity documents, mobile phones, money, family pictures and other personal items, Burmese rifles, machine guns, mortars, grenades and other landmines are arranged. Much of the weaponry would look more appropriate in a museum than on a modern battlefield.
While the Kachin will be happy to use these relics against their original owners, they also manufacture their own weaponry. Copies of the famous AK-47, mortars, landmines and other items are made by Kachin gunsmiths in secret armories. The KIA claims to have around 6,000 standing soldiers and can count on as many as 8,000 more village militias composed of women and men who have received basic military training and been provided with weapons. (Asia Times Online could not independently verify the figures.)
The Myanmar military's main comparative strength is its artillery fire power. Yet any attempt to capture Laiza would represent a stiff test of its capabilities. Only two roads lead to the city. In the current monsoon season, rain and mud have made the northern access all but inaccessible while the KIA claim they can maintain strategic control of the southern road. If the Myanmar military used heavy artillery to shell Laiza across the hill ranges, they would inevitably send mortars into Chinese territory, with the risk of provoking an international incident.
So far the KIA's strategy has been to defend its territory and positions against any incursion. Sabotage operations, such as blowing up bridges, have also been conducted. "Since we are declared outlaw, we have started to lay landmines to protect our positions," adds Major Kumbu Din, the KIA's 5th Brigade commander.
The renewed conflict has brought its share of human misery. At the time of writing, more than 17,000 villagers had fled their homes to safer areas, mostly along the Chinese border. The majority of them left in anticipation rather than in response to fighting. Mali Bawk La, a 70-year-old farmer from Nam San village, walked some 30 kilometers with his six family members to Laiza. "The tension was growing, we feared that the Burmese soldiers would capture us and force us to do things like [act as] porters," he said.
According to the KIO, an estimated 6,500 displaced people have managed to cross the Chinese border to live with Jinpo relatives. Another 7,500 are taken care of by the KIO in temporary camps, including more than 6,000 in Laiza. The rest are scattered in Myitkyina and in western areas of the vast state. Anticipating a long war, the KIA has already started to build 500 bamboo houses along the Chayan river down from Laiza which will accommodate 7,000 people.
"So far we could count on the KIO's administration, donations from individuals and churches and the help of many young Kachin volunteers who came from all over the country," says La Rip, the relief effort coordinator in Laiza. "Maybe the situation looks normal but it won't be at all as long as there is no ceasefire. If the crisis lasts or gets worse we will certainly need outside help."
There are also credible reports of human-rights abuses committed by Myanmar army soldiers against Kachin civilians. The Laiza-based Kachin Women Association has documented at least 18 cases of rape, sometimes aggravated with murder, between June 10 and 18. More recently, on July 21, a KIA female officer reported the rape of a nurse in a local clinic. A nurse running a clinic in a Kachin village, says that she "never heard about rape cases before the fighting started".
The conflict has had at least two unexpected consequences. First, many Kachins confirm that support for the KIA is once again on the rise. That has not always been the case: under the ceasefire it was not rare to hear criticism of the Kachin leadership, who many felt had sold out the state's land and resources for their own personal gain.
Second, government pressure to join its BGF scheme and other recent developments have radicalized a new generation of Kachin youth that was raised in peace time conditions. "Everyone wants to go to war," shouted a young businessman coming out from a Sunday mass at the Laiza Baptist church. "It's time for the Kachin people to free themselves from the Burmese regime. We like [opposition leader] Aung San Suu Kyi but her appeals for non-violence have failed."
Within the KIA, the conflict has also signaled a changing of the guard. "The old leaders who still want to compromise without a political agreement have no say anymore," says a young KIA cadre. Yet even though many Kachin don't see any other way than armed resistance to push their grievances, nearly everyone wishes for a negotiated settlement.
La Nan, the KIO's spokesman, said the Kachin are determined to stick to a three-point proposal. "First we will try to establish a temporary ceasefire in our area; secondly, we want the same for the whole country; thirdly, we want a political dialogue where all ethnic armed groups will be represented by the United Nationalities Federal Council (UNFC)." (UNFC is an organization formed in February with three ceasefire groups and three non-ceasefire groups who advocate for a federal union.)
A June 30 meeting between government and Kachin delegations failed to reach any agreement, though contacts are reportedly ongoing. The Kachin side has blamed the government for sending a team with no real negotiating power and no clear mandate from Naypyidaw, Myanmar's capital. "The Burmese told us 'let's work peacefully so let's go for a ceasefire'," said Gun Maw. "But there is no political agreement, it's just a call to facilitate the life of people for business purposes."
The mid-July clashes down from Hkaya Bum camp were the most intense of the nascent conflict. Since then there have been sporadic skirmishes, but apparently without a concerted strategy from the Myanmar military. The two sides have reportedly resumed contacts in recent days, without clear results. Meanwhile, those in Kachin State hold their breath, hoping for real peace and autonomy, not just another ceasefire.
Note
1. Names marked with an asterisk * have been changed for security reasons.
Tony Cliff, a pseudonym, is a Bangkok-based freelance photojournalist. He may be reached at tonycliff7@gmail.com.
http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/MH03Ae03.html
By Doug Bandow
For a half century, the impoverished people of Burma (also known as Myanmar) have lived under a brutal military dictatorship. Although Burma has not seen mass starvation as in the so-called Democratic People's Republic of Korea, unrelenting wars are raging against numerous ethnic groups seeking autonomy.
Until recently the military, headed by Gen. Than Shwe, constituted the State Peace and Development Council: a junta that promoted its version of peace and development by imprisoning democracy advocates in the cities, impeding provision of humanitarian aid in the delta, and killing guerrillas and civilians alike in the more distant eastern hills. Oppression has led to poverty for the Burmese people.
However, not everyone is poor. As in most dictatorships, members of the regime and their families and friends have profited abundantly from political power. U.S. and European sanctions provide their only impediment to fiscal success.
Those sanctions, unfortunately, do nothing to promote democracy or improve the condition of the Burmese people, and serve merely to bother the ruling elite. With China, India, and other Asian states active in the Burmese markets, there has been no lack of opportunity for Shwe & Co. to travel and spend their ill-gotten gains.
Nevertheless, Shwe's regime desires recognition and money from the West. So last year Shwe proclaimed the end of military rule. Numerous military officers resigned from the army. An election was held and Burma launched a charm offensive overseas. Domestic democracy activists hoped the process would be a harbinger of change. Foreign human rights activists hoped the process would spark the start of reform.
It did nothing. The regime had learned from 1990, when it foolishly allowed a free election and the overwhelming majority backed Aung San Suu Kyi, daughter of a revered general who helped win Burma's independence after World War II. The regime had to void the election, arrest Suu Kyi and suppress her party, resulting in domestic bloodshed and international obloquy.
So this time the junta decided to enforce "disciplined democracy." After the SPDC wrote a new constitution and drafted new election rules to ensure its supremacy, the military chose as president former General Thein Sein. Human Rights Watch called Sein "a ruthless loyalist with a well-established past in command positions during some of Burma's darker and most corrupt periods." Four years ago he was prime minister when protestors were murdered on the streets.
The military also guaranteed itself numerous legislative seats, barred its most dangerous opponents (including now-Nobel Laureate Suu Kyi) from running, prohibited campaign criticism of itself, and placed the vote count in its own hands. Surprise, surprise, the Union Solidarity and Development Party (the SPDC's captive political organization filled with former military officers) won an overwhelming victory last November.
Since then the government has jailed democracy activists in the cities, controlled access to the rural areas, and killed guerrillas and civilians in the more distant eastern hills. More than 100,000 Burmese have been forced over the border into Thailand and millions have been displaced within their own country. The verdant eastern Burmese landscape has been sown with land mines, resulting in debilitating human injuries and costly livestock deaths. I have met many children orphaned by the ruling junta's policy of oppression, and their stories are devastating.
Though 110 political prisoners have been released, several others have been newly arrested and an estimated 2100 languish in prison (twice the number from just four years ago). Suu Kyi was freed from house arrest after the election and a government minister met with her last week, but she is barred from participating in politics, her party remains banned, and many of her associates remain in prison. Moreover, the government has not so subtly threatened her with violence ("chaos and riots") if she travels outside of Rangoon. In May 2003 a military-inspired mob killed more than 70 of her supporters and nearly murdered her.
When thousands of Buddhist monks helped lead a series of peaceful anti-government protests dubbed "The Saffron Revolution" in 2007, the Burmese government responded with shameful brutality. Demonstrators were shot, activists were imprisoned. Even the monks, though revered in Burmese society, were beaten and detained. The movement of monks is now restricted and their sermons are censored.
The old SPDC agreed to ceasefires with some ethnic groups, but launched a new offensive against the Karen people shortly after last November's election. Earlier this year the new "civilian" government launched similar attacks against the Shan in the north, pushing refugees into China.
In January Burma underwent its Universal Periodic Review by the Human Rights Council. Filled with repressive regimes, the HRC is a pretty forgiving body. And the Burmese military performed remarkably well in its review, claiming that it ran free elections, censored no media, held no political prisoners, and fought no ethnic groups. David Scott Mathieson of Human Rights Watch called it "a Monty Python-like defense whose central comedic device was total denial."
The people responsible for Burma's success have simply changed out of uniforms and put on suits. Nothing else has changed. General-President Thein Sein's new agenda of "national reconciliation" is another way of saying "military domination." Distressed at the lack of reform, two senior diplomats at Burma's embassy in Washington defected last month.
Unfortunately, there is little the international community can do. The U.S. and Europe have applied sanctions, but with little effect. Few nations formally defend the Burmese junta, but its neighbors benefit from trade in teak and other resources. China seeks a geopolitical edge, with India in close pursuit. The ASEAN member-states dream of better times in Rangoon but do nothing; in fact, Burma is scheduled to take over chairmanship of that organization in 2014.
The elections were seen as a possible opening for increased Western engagement. So far, however, the regime has rejected any substantive reforms, including the single step which would best signify change: releasing all political prisoners. Perhaps change will come after Than Shwe dies, though for 50 years every dictator has been followed by another dictator. Sadly, the Burmese Gorbachev has yet to emerge.
ဒီတစ္ခါအိပ္ရာက မထႏုိင္ျဖစ္တာ ေတာ္ေတာ္ၾကာသြားတယ္။ ဘယ္ေလာက္ထိ ၾကာသြားလဲဆုိရင္ နံပါးႏႇစ္ဖက္မႇာ ဘုိလုိ
bedsore လုိ့ေခၚတဲ့ အိပ္ရာပြန္းနာေတြ ရလာတဲ့အထိပါပဲ။ သုံးလလုံးလုံး ေန့ေရာညပါ အိပ္ရာထဲမႇာပဲေနၿပီး
ညာဖက္နံေတာင္းနဲ့ ေစာင္းအိပ္လုိက္၊ ဘယ္ဖက္နံေတာင္းန ဲ့ေစာင္းအိပ္လုိက္နဲ့သာ ေနရတာကုိး။
စိတ္ပူရႇာၾက
ေရးေနက်ဂ်ာနယ္ေတြအတြက္ စာမေရးႏုိင္ေတာ့ နယ္ေပါင္းစုံကစာ ဖတ္ပရိတ္ေတြ ဖုန္းဆက္ၾက၊ စာေရးၾကနဲ႕ စိတ္ပူရႇာၾကတယ္။ ရန္ကုန္နဲ့ နီးတဲ့ေဒသက စာဖတ္သူမ်ားကေတာ့ လူကုိယ္တုိင္ေရာက္လာၿပီး စုံစမ္းေမးျမန္းၾကတယ္။ နဂိုက ဧည့္မျပတ္ရတာ ထက္ေတာင္ပုိၿပီး အေရာက္အလာမ်ားတယ္။ ေနမေကာင္းဘူးၾကားေတာ့ စာေပသမား သတင္းသမားေတြကလည္း စိတ္ပူၿပီး တစ္ေယာက္ၿပီး တစ္ေယာက္ေရာက္ေရာက္လာ ၾကတယ္။ တခ်ဳိ႕မ်ားဆုိ ၀ီရိယေကာင္းလြန္းလုိ့ ေနမေကာင္းတဲ့ၾကားက ျပံဳးေတာင္ျပံဳးမိေသးတယ္။ စာေရးႏုိင္ၿပီလားဆုိတာ သိခ်င္လုိ့လာတာပါဆုိၿပီး အိပ္ရာထဲလႇဲေနတဲ့သူကုိ ေထာင့္မ်ဳိးစုံကလႇည့္ၿပီး ဓာတ္ပုံ႐ိုက္သူက႐ိုက္၊ ဗီဒီယုိ႐ိုက္သူက႐ိုက္နဲ့ လုပ္ၾကေတာ့ သတင္းသမားခ်င္း မဟုတ္လား။ သူတုိ့လာတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ကုိ မသိဘဲဘယ္ေနပါ့မလဲ။
မဂိုးေသးပါဘူး
လူငယ္ေလးေတြမုိ႕ ဘာမႇမေျပာဘဲ ျပံဳး႐ုံသာျပံဳးေနလုိက္ေပမယ့္ စိတ္ထဲကေတာ့ ''မဂိုးေသးပါဘူးကြယ္၊ တစ္ေသြးတစ္သံတစ္မိန့္ဆုိတဲ့ အာဏာရႇင္စနစ္ လုံး၀ခ်ဳပ္ၿငိမ္းၿပီး ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြ၊ ဆရာေတာ္သံဃာေတာ္ေတြ၊ တပ္မေတာ္သားေတြနဲ့ လႇည္းေနေလႇေအာင္း ျမင္းေဇာင္းမက်န္ ျပည္သူေတြအားလုံး လုိလားေတာင့္တေနၾကတဲ့ ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံေတာ္ႀကီးကုိ မျမင္ရမခ်င္း အၾကာႀကီးကုိ ေနသြားဦးမႇာပါ''လုိ့ ေျပာေနမိတယ္။ အနိစၥမသိ၊ တရားမရႇိလုိ့ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီးမႇာေမြးၿပီး ႏႇစ္ေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္ျပည္တြင္း စစ္ႀကီးနဲ့ တစ္ပါတီ တစ္ဖြဲ႕တစ္စည္း အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မႇာ ႏႇစ္ေပါင္း ၅၀ နီးပါး ေနထုိင္ခဲ့ရသူတစ္ဦးအေနနဲ့ ဒါေလာက္ကေလး လုိလားေတာင့္တတာဟာ မလြန္ေလာက္ဘူးထင္လုိ့ပါ။
ဒါေၾကာင္႕
''စစ္ဆုိရင္မုန္းလြန္းလုိ့ ေရေတာင ္စစ္မေသာက္ခ်င္ဘူး'' လုိ့ ေရႇးလူႀကီးေတြ ေျပာၾကသလုိေတာင္ တစ္ခါတစ္ခါ ေျပာခ်င္မိတယ္။ ႏႇစ္ ၆၀ ေက်ာ္ ျပည္တြင္းစစ္ႀကီးအတြင္းမႇာ တပ္ထဲ၀င္သြားတဲ့ ဦးေလးသားခ်င္းစစ္ဗုိလ္ေတြ တုိက္ပြဲမႇာက်ဆုံးသြားတာရႇိသလုိ၊ ရဲေဘာ္ျဖဴေတြထဲ ကြန္ျမဴနစ္ေတြထဲ ေရာက္သြားၿပီး က်ဆုံးသြားတဲ့ ေဆြမ်ဳိးေတြလည္း ရႇိခဲ့တယ္။ ကုိယ္ႀကီးလာေတာ့လည္း ဒီအတုိင္းပဲ။ သူငယ္ခ်င္း စစ္ဗုိလ္တခ်ဳိ႕ က်ဆုံးသြားၾကသလို ေတာထဲေတာင္ထဲေရာက္သြားၿပီး တုိက္ပြဲမႇာ က်သြားတဲ့ ေက်ာင္းေနဖက္ သူငယ္ခ်င္းေတြလည္း ရႇိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ခ်စ္တာ၊ ဒီမုိကေရစီကုိ လုိခ်င္တာ။
အဆုံးအျဖတ္ျပဳႏိုင္ေလာက္တဲ႕သတင္း
ဇူလုိင္ကုန္ခါနီးေတာ့ ဧည့္သည္ အ၀င္အထြက္ ပုိမ်ားလာတယ္။ နည္းနည္း သက္သာသလုိျမင္ရရင္ စကားေျပာလာၾကတယ္။ ႐ူးပတ္မားေဒါ့ရဲ႕ မီဒီယာအင္ပါယာႀကီး ကိစၥအေပၚ ထင္ျမင္ခ်က္ ေမးခ်င္လာၾကတယ္ ''ဇူလုိင္ေနာက္ဆုံးပတ္ေရာက္ေတာ့ မားေဒါ့ကိစၥတုန္းက အလုိက္သိစြာနဲ႕ ဘာမႇမေမးဘဲ ႏႈတ္ဆိတ္ေနခဲ့ၾကတဲ့ မိတ္ေဆြတခ်ဳိ႕ေတာင္ မေမးဘဲမေနႏုိင္ၾကေတာ့ဘဲ ''ထင္ျမင္ခ်က္ေလး ေပးပါဦး''လို႕ ေျပာလာၾကတယ္။ မားေဒါ့ကိစၥလိုမဟုတ္ဘဲ ကုိယ့္တုိင္းျပည္ ကုိယ့္လူမ်ဳိးအတြက္ေတာ့ အေရးႀကီးဆုံး ထိပ္တန္းသတင္းႀကီး မဟုတ္လား။ တုိင္းျပည္ရဲ႕ ကံၾကမၼာကုိ အေကာင္းအဆုိး အဆုံးအျဖတ္ျပဳႏုိင္ေလာက္တဲ့အထိ အေရးပါတဲ့ သတင္းႀကီးပဲေလ။ အစုိးရသစ္ရဲ႕ ၀န္ႀကီးဦးေအာင္ၾကည္နဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေတြ႕ဆုံၾကတဲ့ သတင္းေပကုိး။
| ေကာင္းတာေတြ႕ရင္ ေကာင္းတယ္လုိ႕ ေရးသလုိ၊ မေကာင္းတာ ေတြ႕ရင္လည္း မေကာင္းဘူးလုိ့ ေရးရတယ္။ အစုိးရသစ္၀န္ႀကီး ဦးေအာင္ၾကည္နဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တုိ႔ ေတြ႕ဆုံတာဟာ ေကာင္းတဲ႕ကိစၥျဖစ္တယ္။ မဂၤလာသတင္းျဖစ္တယ္ . . . |
သူတုိ႕အေရးတႀကီးနဲ့ အေလးထားၾကတာ မလြန္ပါဘူး။ ကုိယ္တုိင္လည္း အိပ္ရာက မထႏုိင္ေပမယ့္ သတင္းမႇန္သမွ်ကုိေတာ့ မ်က္ျခည္မျပတ္ ေစာင့္ၾကည့္ေနခဲ့ရပါတယ္။ အစုိးရသစ္က ဦးေအာင္ေရႊနဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အမည္တပ္ၿပီး သတိေပးခ်က္ထုတ္ျပန္လုိက္ေတာ့ လူတုိင္းရဲ႕စိတ္ထဲမႇာ သို႕ေလာသုိ႕ေလာ ေတြးေနၾကခုိက္မႇာ မထင္မႇတ္ဘဲ အစုိးရသစ္ရဲ႕ ၀န္ႀကီးဦးေအာင္ၾကည္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႕ ႏႇစ္ဦးတည္း ေတြ႕ဆုံမယ္လုိ့ ေၾကညာလုိက္တာကုိး။ ဒီေတာ့ ဘယ္လုိျဖစ္လာႏုိင္သလဲ။ အမ်ဳိးသားျပန္လည္ရင္ၾကားေစ့ေရးနဲ႕ တစ္မ်ဳိးသားလုံး စည္းလုံးညီညြတ္ေရးအတြက္ အလားအလာေကာင္းမ်ား ျဖစ္ႏုိင္သလား။ စာ နဲ႕ သတိေပးခ်က္ကုိ ပုိၿပီးခုိင္မာေစဖုိ့ လူကုိယ္တုိင္ေတြ႕ဆုံ သတိေပးတာလား။ ဒီလုိအေျခအေနမႇာ ဒီမုိကေရစီအင္အားစုမ်ားအေနနဲ့ ဘာေတြလုပ္ေဆာင္သင့္ၾကသလဲ စတဲ့စတဲ့ လဲေပါင္းမ်ားစြာ၊ လားေပါင္းမ်ားစြာကုိ ေမးခြန္းထုတ္ေနၾကတယ္။
''ထင္ျမင္ခ်က္ေပးပါဦး'' ဆုိလာ သူေတြကုိ ထင္ျမင္ခ်က္မေပးမီ အရင္ဆုံးအေနနဲ့ လာသမွ်ဧည့္သည္မ်ဳိးစုံနဲ႕ မီဒီယာသမားႀကီးငယ္မ်ဳိးစုံတုိ႕ရဲ႕ ေျပာသံဆုိသံေတြနဲ့ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ေတြ၊ ဆႏၵစြဲမႇန္းဆမႈ (wishful speculation) ေတြကုိ စုစည္းၾကည့္လိုက္တယ္။ ဒီလုိေတြ႕ရတယ္။
(၁) ဘန္ကီမြန္းလုိ ဒါဟာ အမ်ဳိးသား ျပန္လည္ရင္ၾကားေစ့ေရးအတြက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ လမ္းစျဖစ္တယ္ဆုိတဲ့ အေကာင္းျမင္႐ႈေထာင့္က ၾကည့္တဲ့သူမ်ား။
(၂) အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဟီလာရီကလင္တန္ ေျပာသလုိ၊ မႇန္ကန္ေကာင္းမြန္တဲ့လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါေလာက္နဲ႕ မလုံေလာက္ေသးဘူး။ လက္ေတြ႕ အလုပ္နဲ႕ သက္ေသျပဖုိ့လုိတယ္ဆုိတဲ့ 'ေထာက္ကြက္' လုပ္သူမ်ား။
(၃) အေမရိကန္နဲ႕ အာဆီယံႏုိင္ငံေတြက ပရက္ရႇာ(ဖိအား) ေပးေနတာေတြ ေလ်ာ့က်သြားေစဖုိ႕နဲ႕ အာဆီယံမႇာ ဥကၠ႒ေနရာရယူဖုိ့အတြက္ လႇည့္ကြက္သက္သက္မုိ႕ 'အရာႀကီးနဲ့ဘာဘူႀကီး'လုိ ထူးမျခားနားပါပဲလုိ့ ဆုိသူမ်ား။
(၄)ေတြ႕ဆုံၾကတဲ့ ဘက္ႏႇစ္ဖက္မႇာ ကုိယ္စီကုိယ္စီ ဘယ္လုိရည္ရြယ္ခ်က္ေတြ ရႇိေနရႇိေန၊ တစ္ဖက္နဲ့တစ္ဖက္ ေက်ာခုိင္းေနတာထက္ေတာ့ မ်က္ႏႇာခ်င္းဆုိင္ ေတြ႕ဆုံတာက ပုိေကာင္းတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေထာက္ခံသင့္တယ္။ ေတြ႕ဆုံပြဲကေန ေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္ေအာင္ အားလုံး၀ုိင္းၿပီး တြန္းအားေပးရမယ္လုိ႕ ဆုိတဲ့သူမ်ား။
အဓိကအေနနဲ့ေတာ့ အဲဒီေလးမ်ဳိးေလးစား ေတြ႕ရတယ္။ ဒီၾကားထဲမႇာ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္ေျမာက္ဖုိ့အတြက္ ႏႇစ္ဖက္စလုံးနဲ႕ ထိေတြ႕မႈ အမ်ားဆုံးရရႇိေနတဲ့ မီဒီယာႀကီးေတြက 'အက်ဳိးေတာ္ေဆာင္' ၀င္လုပ္ေပးရင္ မေကာင္းဘူးလားလုိ့ ေျပာလာသူ ႏႇစ္ဦးသုံးဦးလည္း ရႇိေသးတယ္။ သူတုိ့ကေတာ့ လူနည္းစုေလးမုိ႕ အထက္မႇာ ေျပာခဲ့တဲ့ေလးမ်ဳိးေလးစားထဲ ထည့္မတြက္ဘဲ ခ်န္လႇပ္ထားခဲ့တာပါ။ မီဒီယာႀကီးေတြလုိ႕ေျပာေတာ့ ကုိယ္နဲ့လည္း ဆက္စပ္ေနတာေၾကာင့္ ေျဖတဲ့အခါမႇာေတာ့ ထည့္သြင္းေျဖၾကား သြားပါမယ္။
ထင္ျမင္ခ်က္ေပးဖုိ႕ ေျပာသူမ်ားထဲမႇာ ႏုိင္ငံေရးသမားေတြပါသလုိ၊ မီဒီယာသမားေတြလည္း ပါပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးသမား မီဒီယာသမားမဟုတ္တဲ့ ႐ိုး႐ိုးလူငယ္ေတြလည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပါၾကတယ္။ ကုိယ္တုိင္က ႏုိင္ငံေရးပါတီတစ္ခုခုမႇာ ပါ၀င္ပတ္ သက္ေနသူမဟုတ္ဘဲ သတင္းမီဒီယာသမား သက္သက္သာျဖစ္တာေၾကာင့္ ႏုိင္ငံေရးသမားလုိ 'ခြဲျခမ္းစိပ္ျဖာ' (analyse) စဥ္းစားတာမ်ဳိး မလုပ္ႏုိင္ပါဘူး။ သတင္းသမားတစ္ေယာက္ရဲ႕ သုံးသပ္ေ၀ဖန္ခ်က္ ေရးသလုိမ်ဳိးသာ ေျဖတတ္တယ္။ ဒါၾကာင့္ ႏုိင္ငံေရး သုံးသပ္ေ၀ဖန္ခ်က္ စစ္တမ္းတစ္ခုလုိ မၾကည့္ဘဲ၊ ပုံႏႇိပ္ေဖာ္ျပဖုိ့ သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ္ထဲမႇာေရးတဲ့ သတင္းသုံးသပ္ခ်က္ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္အျဖစ္နဲ့သာ ႐ႈျမင္ပါလုိ႕ ႀကိဳတင္ေျပာထားပါရေစ။
သတင္းသမားဆုိတာ သတင္းျဖစ္လာရင္ ျဖစ္လာတဲ့အတုိင္း အပုိအလုိမရႇိ အမႇန္အတုိင္း အရႇိအတုိင္း ေရးရတယ္။ သုံးသပ္ေ၀ဖန္ရာမႇာလည္း ေကာင္းတာေတြ႕ရင္ ေကာင္းတယ္လုိ့ ေရးသလုိ၊ မေကာင္းတာ ေတြ႕ရင္လည္း မေကာင္းဘူးလုိ႕ ေရးရတယ္။ အစုိးရသစ္၀န္ႀကီး ဦးေအာင္ၾကည္နဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တုိ႕ ေတြ႕ဆုံတာဟာ ေကာင္းတဲ့ကိစၥ ျဖစ္တယ္။ မဂၤလာသတင္းျဖစ္တယ္။ ဒီလုိေတြ႕ဆုံမႈမ်ဳိး ထပ္ခါထပ္ခါျပဳလုပ္ၾကဖုိ့ တုိက္တြန္းႏႈိးေဆာ္ရမယ္။ ဒီေတြ႕ဆုံမႈမတုိင္မီက အာဇာနည္ေန့မႇာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႕ သူ႕အဖြဲ႕၀င္ေတြ ခ်ီတက္အေလးျပဳဖုိ႕ ကိစၥနဲ့ ပတ္သက္ၿပီး တာ၀န္ရႇိသူခ်င္း ေတြ႕ဆုံညိႇႏႈိင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကတယ္လုိ့ သိရတယ္။ သားအမိႏႇစ္ေယာက္ရဲ႕ ပုဂံဘုရားဖူးခရီးစဥ္မႇာလည္း တာ၀န္ရႇိသူခ်င္း ေတြ႕ဆုံညိႇႏႈိင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကတယ္လုိ႕ သိရတယ္။
အာဇာနည္ေန့ကိစၥေရာ၊ ပုဂံဘုရားဖူးကိစၥပါ ျမန္မာႏုိင္ငံသားေတြ သာမက ကမၻာတစ္ခုလုံးကပါ ရင္တမမနဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေနခဲ့ၾကေပမယ့္ မျဖစ္သင့္မျဖစ္ထုိက္တဲ့ ကိစၥမ်ဳိး တစ္ခုမႇ ျဖစ္ေပၚမလာခဲ့ဘဲ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္းနဲ့ ၿပီးဆုံးသြားခဲ့တယ္။ ဒါဟာ ႏႇစ္ဦးႏႇစ္ဖက္ ေတြ႕ဆုံညိႇႏႈိင္းမႈေၾကာင့္ ထြက္ေပၚလာတဲ့ ရလဒ္ျဖစ္တယ္။ ျပည္သူျပည္သားအားလုံး ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာ ျဖစ္ၾကရတယ္။ ကမၻာမႇာအစုိးရသစ္ရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာလည္း တက္သြားေစတယ္။ အစုိးရသစ္ဟာ လုံျခံဳေရး႐ႈေထာင့္တစ္ခုတည္းကသာ ၾကည့္ၿပီး လုံျခံဳေရးအတြက္ စစ္တပ္ေတြ ရဲတပ္ေတြ အမ်ားအျပားခ်ထားျခင္းမျပဳဘဲ ႏုိင္ငံေရး႐ႈေထာင့္ကပါ ႐ႈျမင္သုံးသပ္ၿပီး ပါးပါးနပ္နပ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့တာေၾကာင့္ ဒီလုိရလဒ္မ်ဳိး ရရႇိခဲ့တာျဖစ္တယ္။
ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံတုိင္းမႇာ တုိင္းသူျပည္သားအားလုံးအတြက္ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆုိေရးသားခြင့္၊ စည္း႐ုံးလႈပ္ရႇားခြင့္၊ အသင္းအပင္းဖြဲ႕စည္းခြင့္၊ ဆႏၵျပ စာတမ္းလႇည့္လည္ခြင့္တုိ့ကုိ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံအေျခခံဥပေဒမႇာ ထည့္သြင္းေရးသားၿပီး အာမခံခ်က္ေပးထားၾကတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံက လက္ရႇိဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံအေျခခံ ဥပေဒမႇာလည္း ျပ႒ာန္းေပးထားတယ္။ ဆႏၵျပတယ္ဆုိတာ ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံေတြမႇာ မထူးဆန္းပါဘူး။ အေမရိကန္၊ အဂၤလန္၊ ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကုိရီးယားလမ္းမေတြေပၚမႇာ လူ ေလးငါးဆယ္ေလာက္ကေန ေလးငါးရာနဲ့ ေလးငါးေထာင္ထိဆုိင္းဘုတ္ေလးေတြကုိင္ၿပီး စီတန္းလမ္းေလ်ာက္ေနၾကတာေတြ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားမႇာ ေန့တုိင္းေတြ႕ေနၾကရတာပါ။ ဆႏၵျပသူ ကျပ၊ လမ္းသြားလမ္းလာေတြက သြားျမဲလာျမဲ၊ ႐ုံးသူ႐ုံးသားေတြက ႐ုံးတက္ျမဲပါပဲ။ ဆႏၵျပသူေတြကလည္း သူတုိ့ျပစရာရႇိတာျပ၊ ေတာင္းဆုိခ်က္ေပးစရာရႇိတာေတြေပးၿပီး ေအးေအးေဆးေဆးျပန္သြားၾကတာ ပါပဲ။
လုံျခံဳေရး႐ႈေထာင့္တစ္ခုတည္းက မၾကည့္ဘဲ ႏုိင္ငံေရး႐ႈေထာင့္ကပါ ႐ႈျမင္သုံးသပ္လုိ႕ ရလဒ္ေကာင္းရခဲ့တဲ့ 'ျဖစ္ရပ္ဆန္း' တစ္ခု အာဇာနည္ေန႕က ၾကားသိခဲ့ရတယ္။ ေျမာက္ဒဂုံက လူေပါင္း ႏႇစ္ဆယ္အစိတ္ေလာက္ဟာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႕အဖြဲ႕ ခ်ီတက္အေလးျပဳမႇာကုိ သြားေရာက္ပူးေပါင္းဖုိ့အတြက္ စီတန္းထြက္ခြာလာၾကတယ္။
အဲဒီမႇာ ''မေျပာမယုံၾကံဳဖူးမႇသိ'' လုိ႕ ေျပာရမယ့္ျဖစ္ရပ္ကုိ ေတြ႕ရတယ္။ စီတန္းခ်ီတက္လာသူေတြကုိ လုံျခံဳေရးတာ၀န္ရႇိသူေတြက ရင္ဆုိင္ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းၿပီးေတာ့ သူတုိ့သြားလုိရာအေရာက္ ကားေတြေပၚတင္ၿပီး လုိက္ပုိ႔လုိက္သတဲ့။ ကဲအဲဒါထက္ ဆန္းတဲ့သတင္းရႇိေသးရဲလား။ ဒီလုံျခံဳေရးအဖြဲ႕၀င္မ်ားရဲ႕ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ကုိ မခ်ီးက်ဴးဘဲ မေနႏုိင္ဘူး။ နမူနာေကာင္းေလး ျဖစ္ပါေစလုိ့ ေအာက္ေမ့လုိက္ရတယ္။
သတင္းသမားတစ္ေယာက္ အေနနဲ့ျမင္တာကုိ ျမင္တဲ့အတုိင္းေျပာတာျဖစ္တယ္။ မျမင္ရတဲ့ကိစၥ မျဖစ္ေသးတဲ့ကိစၥကုိ ေျပာလုိ႕မရပါဘူး။ အစုိးရက ဘာရည္ရြယ္ခ်က္နဲ့ လုပ္တယ္ဆုိတာ မသိပါဘူး။ သိေအာင္လုပ္တဲ့ကိစၥက ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြရဲ႕ အလုပ္ပါ။ သတင္းသမား အလုပ္မဟုတ္ဘူး။ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြဆုိတာက မဟာဗ်ဴဟာေတြ၊ နည္းဗ်ဴဟာေတြ ခ်မႇတ္လုပ္ေဆာင္ရတာျဖစ္ေတာ့ တစ္ဖက္သားရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ တစ္ဖက္သားရဲ႕အခံစိတ္ဓာတ္ကုိ အေသးစိတ္ ေလ့လာတြက္ခ်က္ၿပီး မႇန္းဆရတယ္။ အဲဒီလုိ မႇန္းဆရာမႇာ မႇန္ကန္ဖုိ့ သိပ္အေရးႀကီးတယ္။ 'ဆႏၵစြဲမႇန္းဆခ်က္' (wishful speculation) မျဖစ္ဖုိ့လုိတယ္။ ျမန္မာျပည္ႏုိင္ငံေရး အသုိင္းအ၀ုိင္းထဲက ပုဂၢိဳလ္အမ်ားစု မႇားေလ့ရႇိတဲ့ အမႇားမ်ဳိးထပ္ မမႇားေစဖုိ့ သတိထားသင့္တယ္။ အေမရိကန္နဲ့အီးယူက ဖိအားေပးလုိ့ အာဆီယံက 'ပရက္ရႇာ' ေပးလုိ့ အစုိးရက လုိက္ေလ်ာလာတာဆုိတဲ့ အျမင္ဟာ အင္မတန္မႇားယြင္းတဲ့ အျမင္ျဖစ္တယ္။ ႏႇစ္ေပါင္းငါးဆယ္နီးပါး လက္ေတြ႕ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာအစုိးရဟာ ဘယ္သူ႕ဖိအားကုိမႇ ဂ႐ုမစုိက္ဘူးဆုိတဲ့ အခ်က္ ျဖစ္တယ္။ သမၼတဘီလ္ကလင္တန္ရဲ႕ ဖိအားကုိေတာင္ အေရးမလုပ္ခဲ့တဲ့ အစုိးရဟာ သူ႔မိန္းမ ဟီလာရီလုိ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးရဲ႕ မိန့္ခြန္းေလာက္ကုိ ဂ႐ုစုိက္နားေထာင္မႇာေတာင္ မဟုတ္ပါဘူး။
အေရးႀကီးတာက ကုိယ့္အားကုိယ္ကိုးဖုိ့ပဲျဖစ္တယ္။ ကုိယ့္မႇာ ခ့ံညား႐ိုေသေလာက္တဲ့ အင္အားရႇိမႇ အမ်ားက ေလးစားမႇာျဖစ္တယ္။ သတင္းသမားတစ္ေယာက္ရဲ႕ မ်က္စိထဲမႇာ ေလာေလာဆယ္ျမင္ေနရတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ သတင္းေတြက ၾကာရႇည္လစ္လ်ဴ႐ႈထားရင္ 'အပ္နဲ့ထြင္း' ႐ုံနဲ႔ မရတဲ့အေျခအေနအထိ ေရာက္လာႏုိင္ပါတယ္။ တုိင္းရင္းသားေဒသအားလုံးလုိလုိမႇာ စစ္ပြဲေတြ အရႇိန္ျပင္းျပင္းနဲ့ျဖစ္လာေနတာေတြဟာ အင္မတန္အႏၲရာယ္ႀကီးလႇတယ္လို႕ သေဘာရတယ္။ စိတ္မခ်မ္းသာစရာျဖစ္တယ္။ တပ္မေတာ္သား က်ဆုံးလည္း ျမန္မာပဲ။ ေကအုိင္ေအကက်လည္း ျမန္မာပဲ။ ဒီေကဘီေအနဲ့ ေကအင္န္ယူကေသလည္း ျမန္မာပဲ။ ရႇမ္းဘက္ကက်လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံသားပဲ။ ကုိယ့္အခ်င္းခ်င္း တုိက္ေနသတ္ေနရတာ ဘာေကာင္းလုိ့လဲ။
မ်က္ႏႇာမလႇတဲ႕ကိစၥ
ခုခ်ိန္မႇာ ျမန္မာတစ္မ်ဳိးသားလုံးအတြက္ အေရးႀကီးဆုံးက ေသနတ္သံေတြရပ္စဲၿပီး အေသအေပ်ာက္ သတင္းေတြ မၾကားရေတာ့ဖုိ ့ ျဖစ္တယ္။ ဒီကိစၥကုိ အားလုံး၀ုိင္း၀န္းႀကိဳးစားၾကေစခ်င္တယ္။ ေနာက္အေရးႀကီးတာတစ္ခုကေတာ့ အစုိးရအတြက္လည္း ႏုိင္ငံတကာမႇာ မ်က္ႏႇာမလႇျဖစ္ေနရတဲ့ တုိင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ့ ၈၈ မ်ဳိးဆက္ေခါင္းေဆာင္ေတြ အပါအ၀င္ လူေပါင္းႏႇစ္ေထာင္နီးပါး ကိစၥျဖစ္တယ္။ ဒီလုိ ထိန္းသိမ္းထားမႈေတြဟာ အစုိးရအတြက္ မ်က္ႏႇာမလႇျဖစ္႐ုံသာမက တုိင္းျပည္အတြက္လည္း စြမ္းအားေတြ အေဟာသိကံျဖစ္ရာေရာက္တယ္လုိ့ ယူဆပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဧရာ၀တီျမစ္ႀကီး ကယ္တင္ေရးကိစၥ၊ လယ္သမားေတြ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ လယ္မလုပ္ႏုိင္ၾကေတာ့ဘဲ ၿမိဳ႕တက္ၿပီး ေရႊ႕ေျပာင္းလုပ္သားျဖစ္ကုန္တဲ့ ကိစၥ၊ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြ အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံေတြဘက္ ေရာင္းစားခံေနရတဲ့ကိစၥ၊ ခ်မ္းသာသူတစ္စုက ပုိပုိခ်မ္းသာေနၿပီး ဆင္းရဲသူေတြက ပုိပိုၿပီး ဆင္းရဲလာေနတဲ့ကိစၥ၊ စတဲ့စတဲ့ ကိစၥေတြက မနည္းလႇဘူး။၀န္ႀကီးဦးေအာင္ၾကည္နဲ႕ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တုိ႕ ေတြ႕ဆုံရာကေန ေဆြးေႏြးတဲ့အဆင့္ကို ေရာက္ရင္ေတာင္ ေျဖရႇင္းရမယ့္ ျပႆနာေတြ ေတာင္လုိပုံေနတယ္လုိ႕ ဆုိခ်င္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ေတြ႕ဆုံပြဲကေန ေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္လာေအာင္ အားလုံး၀ုိင္း၀န္း ႀကိဳးစားၾကဖုိ့ ျမန္ႏုိင္သမွ် အျမန္ဆုံး ေဆာင္ရြက္ၾကဖုိ့ ႏႈိးေဆာ္လုိက္ပါတယ္။
ဆက္ေရးပါဦးမယ္
Written by လူထုစိန္၀င္း
The Secretary-General talked today on the phone with H.E. U Wunna Maung Lwin, Minister of Foreign Affairs of Myanmar.
During the conversation, the Secretary-General underlined that he had publicly welcomed the reform measures announced by the new Government. He hoped that the government would now move toward concrete action and take the country forward towards peace, democracy and prosperity.
The Secretary-General emphasized that the release of the remaining political prisoners was the single most important step the international community expected the Government to take. He called for early action in this regard. The Secretary-General expressed concern at the ongoing violence with some armed groups and the impact on the civilian population and urged the Government to resolve the situation peacefully.
The Secretary-General welcomed the recent meeting between Daw Aung San Suu Kyii and Mr. Aung Kyi, Minister for Social Welfare, and the fact that she was able to engage in public activities beyond Yangon. He also encouraged the Government to engage broadly with the international community and to make use of the UN country team.
The Secretary-General looked forward to continuing his engagement with the Government of Myanmar at the forthcoming General Assembly session as well as at the next Summit of ASEAN in Bali.
link : http://www.un.org/apps/sg/offthecuff.asp?nid=1894
-
"Although mass killings and exterminations of human races were some sort of things that the world experienced during Nazi German p... -
RB News March 31, 2018 Minbya, Arakan State : On March 30 morning, a Prayer Leader or Imam was brutally beaten and injured by a Rakh... -
ပါလီမန္အမတ္ဦးေရႊေမာင္ၿပည္သူ႔လြတ္ေတာ္တြင္ရခိုင္ၿပည္နယ္၌ၿဖစ္ပြါးခဲ့ေသာအေရးအခင္းနဲ့ ပတ္သက္၍ေဆြးေနြးတင္ၿပၿခင္း။ (14th day of regular ses... -
ဇြန္လ ၁၇ ရက္ ၊ ၂၀၁၂ Source: guardian.co.uk ျမန္မာျပည္သစ္အတြက္ အနာဂတ္မွာ ေအာင္ျမင္မွာလား၊ က်ရွဳံးမွာလားဆိုသည္ကို ညႊန္ျပေသာ စမ္းသပ္မွဳ တစ... -
More than 400,000 Rohingya have fled from Myanmar to neighbouring Bangladesh By BBC News September 17, 2017 Myanmar's de ... -
At Baggona, a village three miles far from and lies to the South of Maung Daw of Arakan state, more than 80 Rohingya women and girls have be... -
The custodian of Two Holy Mosques King Abdullah bin Abdul Aziz Al Saud Aug 11 The custodian of Two Holy M... -
ရက္စြဲ – ေမ ၂၉ ၊ ၂၀၁၂ သို ့ အယ္ဒီတာ၊ နိရဥၥရာ သတင္းဌာန နိရဥၥရာ သတင္းဌာနမွ ေမလ ၂၉ ရက္ေန ့ ထုတ္ျပန္သည့္ ရမ္းျဗဲတြင္ အသက္ ၁၆ ႏွ...
-
RB ANDROID APPLICATION LAUNCHED… Now, RB News Can Be Read On Smartphone With Android OS. RB News July 4, 2013 Here is a g... -
Thousands of Rohingya flee religious persecution in Myanmar, many dying along the way. Thanks to Anonymous, #RohingyaNOW is trending on ...
Popular Posts
Threatwiki
Amartya Sen: Burma's "slow genocide" of Rohingyas
Watch Professor Amartya Sen speak on what he calls Burma's 'slow genocide' of Rohingya, Harvard, 4 Nov 2014
